Paprotniki jako pierwsze w pełni przystosowały się do życia na ladzie.
Są typowymi organowcami. Mają pełne zróżnicowanie na tkanki i organy.
Pokoleniem dominującym jest sporofit.

Budowa sporofitu (paprotka zwyczajna)
- podzielony na organy:
- korzenie; krótkie, drobne silnie rozgałęzione, pełne zróżnicowanie na tkanki
- łodyga; może być podziemna – kłącze, na przekroju: na zewnątrz skórka, pod nią tkanka wzmacniająca, potem tkanka miękiszowa a w niej liczne koncentryczne wiązki przewodzące
- liście; mają dużą blaszkę liściową (pojedynczą lub złożoną), wykazują zróżnicowanie na wszystkie typy tkanek, zróżnicowanie na 2 typy: trofofile (liście są zielone – przeprowadzają fotosyntezę), sporofile (wytwarzanie zarodników, brak chlorofilu).
Zbiór sporofili tworzy kłos zarodnionośny.
Na sporofilach wytworzone są zarodnie = sporangium – miejsce wytwarzania zarodników

Budowa gametofitu
- słabo wykształcony, mikroskopijnych rozmiarów
- budowa plechowa
- nie ma zróżnicowania na tkanki i organy
- do podłoże przytwierdza się chwytnikami
- na spodzie liścia powstają gametangia, różnicują się tak rodnie i plemnie, przebiega przemiana pokoleń

2 grupy paprotników
1) paprotniki jednozarodnikowe – produkują jeden typ zarodników

2) paprotniki różnozarodnikowe – wytwarzają 2 typy zarodników
- mikrospory – które kiełkują w gametofit męski
- makrospory – które kiełkują w gametofit żeński

Przegląd paprotników
Typy:
- widłakowe
- skrzypowe
- paprociowe

Widłakowe
1) widłaki jednozarodnikowe
- produkują jednakowe morfologicznie i fizjologicznie zarodniki
- ich gametofit jest jednopienny, bulwiasty, żyje pod ziemią w symbiozie z grzybami
- ich sporofit ma postać rozgałęzionych, ulistnionych łodyżek z jedną centralną wiązką przewodzącą
- przykład: widłak jałowcowaty
2) widłaki różnozarodnikowe
- tworzą dwa rodzaje zarodników
- ich sporofit ma skróconą, bulwiastą łodygę
- posiada długie, ostre liście
- przykłady: poryblin jeziorny i kolczasty (są małe i rosną pod wodą w czystych jeziorach)
3) widliczki
- niewielkie rośliny
- posiadają rozgałęzioną łodyżkę i liście z języczkiem
- na szczytach posiadają kłos zarodnionośny
- są różnozarodnikowe, posiadają dwupienny gametofit
- przykłady: widliczka ostrozębna, widliczka szwajcarska
Wszystkie widłaki w Polsce są pod ochroną gatunkową!

Skrzypowe (skrzypy)
- rośliny jednorodne morfologicznie i anatomicznie
- wszyscy przedstawiciele zaliczani są do jednego rodzaju – skrzyp
- przykłady: skrzyp polny, skrzyp olbrzymi (gatunek chroniony)

Paprociowe
1) nasięźrzałowe
- posiadają krótką podziemną łodygę o jednym liściu (część asymilacyjna i zarodnionośna)
- ich zarodnie mają grube ścianki
- przykład: nasięźrzał pospolity
2) paprocie cienkozarodniowe
- ich wielkość jest zróżnicowana
- posiadają pierzaste, duże liście
- ich zarodnie mają cienkie ścianki
- przykłady: pióropusznik strusi, paprotka zwyczajna
3) salwiniowe
- rośliny różnozarodnikowe
- pływają po powierzchni wody
- przykład: salwinia pływająca
Wiele gatunków paproci jest zagrożonych wyginięciem!

Aneta Skawińska

Uczennica liceum ogólnokształcącego o profilu biologiczno-chemicznym