Regulacja ekspresji genów

Mechanizm operonowy (operon) – zbiór genów, które wspólnie kontrolują ujawnianie się określonej cechy metabolicznej.

 

Skład:

1.PROMOTOR – odcinek DNA do którego przyłącza się polimeraza RNA.

2.OPERON – odcinek DNA który wykazuje powinowactwo (może się z nim łączyć) do białka regulatorowego.

3.GENY STRUKTURY – geny zawierające informacje o enzymach biorących udział w danym procesie metabolicznym.

4.GEN REGULATOROWY – zawiera informacje o białku regulatorowym.

 

OPERON LAKTOZOWY (u bakterii)

– zadanie: kontrola syntezy enzymów rozkładających laktozę

1.brak obecności laktozy w środowisku:

– gen regulatorowy ulega transkrypcji

– powstaje mRNA

– zachodzi translacja

– powstaje białko regulatorowe

To białko wykazuje powinowactwo do operatora, więc się z nim łączy.

Polimeraza nie może się przesuwać i nie może przeprowadzić transkrypcji genu struktury.

  1. obecność laktozy w środowisku:

– laktoza wnika do komórki

– gen regulatorowy ulega transkrypcji

– powstaje mRNA

– zachodzi translacja

– powstaje białko regulatorowe

Laktoza łączy się z białkiem regulatorowym. Powstaje glikoproteid. Nie może się to już połączyć z operatorem. Polimeraza po połączeniu z promotorem przesuwa się i przeprowadza transkrypcję genów struktury. Powstaje mRNA i białka enzymatyczne rozkładające laktozę.

 

OPERON TRYPTOFANOWY

– gen regulatorowy ulega transkrypcji

– powstaje białko, które pierwotnie nie pasuje do operatora

– polimeraza przeprowadza transkrypcje genów struktury, zawiera informacje o enzymach

– tryptofan łączy się z białkiem regulatorowym i ten komplet pasuje do operatora

– polimeraza nie może się przesuwać, nie ma transkrypcji genów struktury, nie ma możliwości wytworzenia enzymów regulujących poziom tryptofanu

 

2 typy regulacji białka na poziomie operonu:

1.regulacja negatywna – białko regulatorowe łącząc się z operatorem blokuje operon

2.regulacja pozytywna – białko regulatorowe połączone z operatorem aktywuje operon

 

**Regulacja aktywna, np. operon laktozowy, operon tryptofanowy.

**W jądrze mogą znajdować się białka, które hamują odczyt chromatyny.

Print Friendly, PDF & Email

Kategorie: Biologia,Biologia Matura

Tagi: ,,

Pozostaw odpowiedź