Lecznicze upusty krwi
Obecnie akceptowane są 3 główne wskazania do krwioupustu :
1. Czerwienica prawdziwa i inne nadkrwistości
2. Hemochromatoza
3. Porfiria skórna późna
Mechanizm działania:
– w czerwienicy prawdziwej i innych nadkrwistościach krwioupustu
zmniejsza lepkość krwi i stanowi element prewencji incydentów
zakrzepowo-zatorowych
– w hemochromatozie zmniejsza stężenie ustrojowego żelaza
Krwioupust – technika zabiegu
– upuszcza się 200 do 500 ml krwi, zależnie od sytuacji klinicznej
i stanu ogólnego chorego, przy jednoczesnym wyrównaniu objętości
krwi krążącej płynami
– zwykle zaczyna się od objętości mniejszych, zwiększając stopniowo ilość
upuszczanej krwi, przy dobrej tolerancji pacjenta
– pacjent powinien być dobrze nawodniony, a po zabiegu zmniejszyć
aktywność fizyczną (24h)
– zabieg powtarza się wielokrotnie do uzyskania istotnej odpowiedzi
klinicznej i odpowiednich wskaźników laboratoryjnych
Hemochromatoza
Hemochromatoza – choroba wywołana nadmiernym wchłanianiem żelaza
z przewodu pokarmowego i jego odkładaniem w tkankach.
Tkankowe złogi żelaza wywołują uszkodzenie narządów.
Podział :
– hemochromatoza pierwotna – skutek zaburzenia genetycznego
warunkującego nadmierne wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego,
– syderozy wtórne i mieszane , w tym syderoza po przetoczeniach krwi
Upusty krwi w hemochromatozie
– upusty krwi są podstawą leczenia pacjentów z wrodzoną
hemochromatozą
– każdorazowy upust 450 ml (1j.) krwi usuwa ok. 200-250 mg Fe
i zmniejsza stężenie ferrytyny o ok.30 ng/ml
– jest to bezpieczna, skuteczna i obecnie najlepsza metoda leczenia
– upusty mogą zapobiec powikłaniom choroby, zmniejszyć nasilenie
lub doprowadzić do ustąpienia niektórych objawów, ale nie mogą
odwrócić ich, jeśli już są bardzo zaawansowane
-upusty, jeśli podjęte odpowiednio wcześnie, mogą zapewnić zbliżoną
do oczekiwanej dla populacji przeżywalność chorych
Zabiegi lecznicze
Hemafereza to zabieg usunięcia z krwi określonego składnika.
Zabieg wykonywany jest przy użyciu specjalistycznej aparatury-
seperatorów komórkowych
Są to specjalistyczne urządzenia przez które przepływa pobierana
z układu żylnego pacjenta krew pełna, która następnie zostaje
w aparacie oczyszczana z konkretnego składnika, a następnie wraca
z powrotem do pacjenta.
Krew pozbawiona tych komórek wraca do dawcy przez drugą igłę,
która umieszczona jest w drugiej żyle.
Plazmafereza – usuwane jest osocze, a na jego miejsce podawany jest
płyn zastępczy, np. osocze pobrane wcześniej od zdrowego dawcy
lub roztwór albuminy.
Rodzaje :
– selektywna (perfuzyjna) – po oddzieleniu osocza zostaje ono
przefiltrowane w separatorze i usuwany jest z niego składnik niepożądany
(np. toksyna), a oczyszczone osocze chorego wraca do jego układu
krążenia
Cytoafereza – usuwane są poszczególne rodzaje krwinek
Rodzaje :
– leukafereza – pobierane są z krwi krwinki białe, a najczęściej jedynie
ich frakcja, specjalną odmianą leukaferezy jest
separacja komórek krwiotwórczych CD34+ w celu ich przeszczepienia
– tromboafereza – usuwane są krwinki płytkowe
– erytroafereza – usuwane są krwinki czerwone
Literatura:
1. Anna Klimczyk, Teresa Niechwiadowicz-Czapka, Leczenie krwią, podręcznik dla studiów medycznych, PZWL, 2011
2. Dariusz Wołowiec, Nowa Hematologia, najnowsze doniesienia, PZWL. 2025
Katarzyna Kowalska
diagnosta laboratoryjny
