Podstawowe informacje maturalne o gadach

Morfologia

– Ciało podzielone na części: głowa, tułów, ogon

-ciało pokrywa gruba skóra ->sucha -> nie ma śluzu ->nie tracą wody przez powłoki ciała

-brak pośrednictwa skóry w wymianie gazowej

-skóra wytwarza dodatkowe struktury: łuski, płyty rogowe, pancerz

-w skórze znajdują się liczne melanfory (barwnik)

 

Anatomia

Szkielet osiowy:

Czaszka:

-mózgoczaszka silnie skostniała, niewielka,

-silnie wykształcona żuchwa i kości szczękowe, niezróżnicowane zęby (homodontyzm) będące nadal wyrostkami kości

-brak podniebienia (wyjątek: krokodyle)

-silnie rozwinięte kości jarzmowe

-dobrze wykształcone kości stawu żuchwowego

-w uchu środkowych jedna kosteczka słuchowa strzemiączko

Czaszka połączona z kręgosłupem jednym kłykciem potylicznym.

Kręgosłup:

1 odcinek: szyjny, 2 pierwsze kręgi zmodyfikowane, 1) dźwigacz(pusty w środku, pierścień) 2) stożek – jest możliwe wykonywanie ruchów na boki

2 odcinek: piersiowy, pojawiają się żebra, połączone mostkiem, tworzy się klatka piersiowa (wyjątek: węże ->brak żeber)

3 odcinek: lędźwiowy, wspiera się środek ciężkości

4 odcinek: krzyżowy, kręgi są zrośnięte

5 odcinek: ogonowy, długi

 

Szkielet kończyn:

PRZEDNIA –składa się z obręczy barkowej: łopatka i obojczyk. 2 kości przedramienia: łokciowa i promieniowa -> kość nadgarstka ->śródręcze->5 palców z pazurkami

TYLNA – kość biodrowa ->kulszowa +łonowa są ze sobą zrośnięte

WŁAŚCIWA –kość udowa-> 2 kości podudzia: strzałkowa i piszczelowa -> kość stępu ->kość śródstopia ->kości palców (5) z pazurkami (wyjątek: węże)

 

Układ oddechowy

podzielony na 2 części: drogi oddechowe i płuca.

Drogi oddechowe: nozdrza ->jama nosowa-> gardziel ->krtań ->tchawica ->dwa oskrzela

Płuca: struktura gąbczasta (większa powierzchnia wymiany gazowej), wentylacja odbywa się dzięki klatce piersiowej (wyjątek: krokodyle dodatkowo przepona)

Układ krążenia

2 obiegi krwi (duży i mały), zanika obieg skórny.

Serce: podzielone na 3 części( 2 przedsionki, 1 komora), częściowa przegroda w komorze serca-> ogranicza mieszanie się krwi (wyjątek: krokodyle -> całkowita przegroda)

Układ wydalniczy

nerki ostateczne, metabolity czyszczone z krwi, wydalany kwas moczowy (ciało stałe), nie zatruwa zarodka w takiej postaci, wydalanie tego kwasu moczowego zużywa bardzo dużo energii, pęcherz to uchyłek kloaki

Układ nerwowy

w kresomózgowiu występuje kora nowa ->pojawia się ośrodek termoregulacji (mogą kontrolować ciepło ciała, ale nie w pełni)

 

Powstanie i znaczenie błon płodowych

Po kopulacji dochodzi do zapłodnienia wewnętrznego.

Gady są: 1) jajorodne (gad znosi jajko i z niego się wykluwa) 2) jajożyworodne (jajo rozwija się w drogach rodnych gada i na świat przychodzi żywe zwierze, bez jaja)

 

Powstanie błon płodowych

  1. zapłodnienie
  2. zygota
  3. zygota przechodzi wszystkie stadia zarodkowe
  4. w stadium gastruli zarodek tworzy dwie fałdy, które stopniowo zarastają zarodek od góry, a kule żółtka od dołu
  5. z czasem się łączą te fałdy
  6. wewnętrzna fałda tworzy pierwszą błonę płodową OWODNIĘ – jest ona wypełniona płynami, zapewnia optymalne warunki dla rozwoju zarodka i amortyzuje wstrząsy
  7. warstwa zewnętrzna otaczająca całość tworzy drugą błonę – BŁONĘ SUROWICZĄ – chroni zarodek przed uszkodzeniami, pośredniczy w wymianie gazowej
  8. jako ostatnia z uchyłku prajelita powstaje trzecia błona – OMOCZNIA – izoluje metabolity, najpierw mocznik, potem kwas moczowy

Przegląd systematyczny gadów:

Żółwie – mają tułów okryty pancerzem, żyją na lądzie oraz w wodach słodkich i morskich, są roślinożerne i mięsożerne. W Polsce: żółw błotny

Krokodyle – posiadają serce czterodziałowe, są drapieżnikami, żyją w wodach słodkich.

Łuskonośne (mają łuski, czyli wytwór skóry): jaszczurki i węże

Jaszczurki: jednakowe łuski, podział na głowę, tułów i w większości na 2 ary odnóży, odcinek ogonowy posiada znaczną zdolność do regeneracji, dobrze wykształcona klatka piersiowa, są jajorodne i żyworodne. W Polsce: jaszczurka zwinka, zielona, żyworodna i padalec zwyczajny.

Węże: brak kończyn, u dusicieli występują tylko szczątkowe elementy kończyn, podwójny staw żuchwowy, zęby jadowe, język rozdwojony na końcu, brak mostka, żebra na całej długości tułowia, łuski na grzbiecie drobne ułożone dachówkowato a na spodzie szerokie płytowe, są jajorodne i jajożyworodne. W Polsce: żmija zygzakowata, wąż eskulapa, zaskroniec zwyczajny, gniewosz plamisty

Print Friendly, PDF & Email

Kategorie: Biologia,Gady,Świat zwierząt

Pozostaw odpowiedź