Podstawowe informacje maturalne o ptakach


Morfologia

-aerodynamiczny kształt:

niewielka głowa zaopatrzona w dziób,

kończyny przednie przekształcone w skrzydła (powierzchnia lotna),

ogon przejmuje funkcję steru

-pokrycie ciała:

skóra miękka, delikatna, sucha, w niej nie ma żadnych gruczołów śluzowych (jakby były to skóra byłaby bardzo ciężka!),

na ogonie znajduje się gruczoł krupowy – wydziela on substancje tłuszczowe, które rozprowadza ptak po piórach (chroni przed nasiąkaniem wody)

pióra, typowe składa się z:

oś pióra: część tkwiąca w skórze – dudka, część wystająca – stosina, w środku jest pusta.

po bokach stosiny znajduje się chorągiewka, która składa się z gałązki, które tworzą promyki z haczykami (jednorodne, zazębiają się, powierzchnia lotna).

Typy piór:

1) Pióra konturowe (mają chorągiewkę, długa stosina)

a) Lotka I rzędu (lokalizacja: końcówka skrzydła, funkcja: powierzchnia lotna)

b) Lotka II rzędu( lokalizacja: po stronie wewnętrznej skrzydła, funkcja: powierzchnia lotna)

c) sterówka (lokalizacja: ogon, funkcja: sterowanie)

d) pióro pokrywkowe (lokalizacja: okrywa tułów oraz całość, funkcja: okrywanie)

PTERYLIA: miejsca, w których występują pióra

APTERIA: miejsca, w których nie występują pióra

2) Pióro puchowe ( nie ma chorągiewki, skrócona stosina, funkcja: tworzą warstwę termoizolacyjną)

 

Anatomia

Szkielet

kości pneumatyczne – puste w środku, wypełnione powietrzem – są lżejsze

Szkielet osiowy:

CZASZKA – klinowaty kształt, poprawia aerodynamiczność

mózgoczaszka, jednolita, kości są zrośnięte, chronią mózg przed dużym ciśnieniem

trzewioczaszka, obecność dzioba;

– dziób powstaje ze zrośniętych kości nosowych i kości szczękowych i silnie wydłużonej żuchwy,

-na szczękach nie ma zębów (zmniejsza ciężar),

-brak podniebienia,

-bardzo duże oczodoły (są wzrokowcami),

-w uchu środkowym jedna kosteczka słuchowa  – strzemiączko

 

Czaszka łączy się z kręgosłupem za pomocą jednego kłykcia potylicznego.

KRĘGOSŁUP

1 odcinek: szyjny – 2 pierwsze kręgi zmodyfikowane (dźwigacz i stożek). Jest to jedyny odcinek w kręgosłupie, który jest ruchomy!

2, 3, 4 odcinek: piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy – są nieruchomo zrośnięte (gwarantuje stałą sylwetkę aerodynamiczną, by nie wysilać mięśni à energia)

5 odcinek: ogonowy – wyraźnie skrócony i zrośnięty -à tworzy PYGOSTYL à miejsce przyczepu dla sterówek ogona

 

Klatka piersiowa: żebra połączone z mostkiem à płaski wyrostek à GRZEBIEŃ MOSTKA à miejsce przyczepu mięśni piersiowych poruszających skrzydłami.

Jeśli mostek jest: a) duży – dobrze lata, b) mały: lata kiepsko lub w ogóle

Żebra wyraźnie dwuczęściowe à ułatwiają wentylacje płuc podczas lotu à nie musi zużywać dużo energii

 

 

Szkielet kończyn

PRZEDNIA: składa się z obręczy barkowej: łopatka i obojczyki. Obojczyki zrośnięte są w widełki (!!) à amortyzuje, chroni klatkę piersiową(narządy wewnętrzne)

Dodatkowo: kość krucza – łączy kończynę z mostkiem (większa)

Sama kończyna przekształcona w skrzydło.

Kość ramieniowa à silnie wydłużone kości przedramienia: łokciowa i promieniowa à kości śródręcza à kość nadgarstka à kość palców —- zrastają się i wydłużają w jedną kość (dłuższe). Redukcja palców, zrośnięte palce 2 i 3 zachowuje się zrośnięty, pozostałe zanikają, powstaje oś skrzydła

DOLNA: kość biodrowa à kość kulszowa à kość łonowa – nie zrastają się à miednica otwarta (związek z jajorodnością), element amortyzuje podczas lądowania

WŁAŚCIWA: kość udowaà 2 kości podudzia: piszczelowa-większa, strzałkowaà kość stępu i kość śródstopia zrastają się w kość skokową à zachowują się 3 lub 4 palce z pazurkami. Składają się jak harmonijka, amortyzują – lądowanie, start.

 

Układ pokarmowy

– brakuje zębów, pokarm jedzą w całości

wole – uchyłek przełyku w którym pokarm zostaje zmiękczony (nawilżony pokarm)

żołądek dwuczęściowy: 1) żująca (rozciera), 2) gruczołowa (trawiąca)

– ptak spożywa dużo jedzenia, czyli często się wypróżnia à głano (mieszanina resztek z metabolitów)

 

Układ wydalniczy

– narząd: nerki ostateczne

– brak pęcherza moczowego

– metabolit: kwas moczowy à oszczędza gospodarkę wodną związane z tym jajorodność

 

Układ oddechowy

-potrzebują dużo energii

– nozdrza zewnętrzne àjama nosowaàgardzielàkrtańàtchawicaàpłuca: gąbczasteàdodatkowo odchodzące od płuc WORKI POWIETRZNE (tylko gromadzą powietrze, nie pośredniczą w wymianie gazowej, nie są ukrwione). Funkcje worka: podwójne oddychanie (!!), dzięki workom powietrznym w płucach odbywa się podczas wdechu i wydechu, nie ma pustych przelotów przez płuca.

Sama wentylacja może być wywołana ruchami klatki piersiowej i ruchami skrzydeł.

-nie ma przepony.

 

Układ krążenia

– po raz pierwszy całkowita przegroda w sercu (nie miesza się krew)

-serce czterodziałowe (2 przedsionki i 2 komory) – zwiększa wydajność

Serce bije z dużą częstotliwością. Im bardziej mniejszy ptak, to tym szybciej bije (muszą wytworzyć ciepło).

-ściany komory lewej są silniej umięśnione (grubsze) niż przedniej àkrew musi być pąkowana do bardziej oddalonych narządów (duży obieg)

-mały obieg zaczyna się w prawej komorze

 

Układ nerwowy

móżdżek – większy, silnie rozwinięty, kontroluje ruchy i równowagę podczas lotu

śródmózgowie – są wzrokowcami, silnie rozwinięte

kresomózgowie – dobrze rozwinięty ośrodek termoregulacyjny; zachowania instynktowe (budowa gniazd, walki o zdobycie partnera à wszystko do rozwoju)

 

 

 

 

Rozmnażanie

-rozdzielnopłciowe

-bardzo silny dymorfizm płciowy: różnica wielkości, kolor upierzenia, samce dodatkowe atrybuty (ozdobne pióraàogon), zachowania – śpiew, tańce godowe, budowa gniazd.

-są jajorodne(!!) (noszenie młodych podczas lotu byłoby niekorzystne)

– u samcówà parzyste,

-u samic à 1 jajnik i 1 jajowód

 

Stopniowe wytworzenie osłonki wokół jaj…

Osłonka białkowa –woda

Osłonka pergaminowa – przepuszczalna, wstępna ochrona, gazy oddechowe

Osłonka wapienna – ochrona mechaniczna

Jaja zawierają dużo żółtka – polilecytalne – bogate w żółtko

 

W zależności kiedy pisklę się wykluwa, to dzielimy na:

Gniazdowniki – pisklę: ślepe, nieopierzone, niezdolne do samodzielnego życia. Składają mało jaj, ale się opiekują. Np. jaskółka, bocian, sójka, kukułka, gołąb, ptaki drapieżne

Zagniazdowniki – pisklę: opierzone, zdolne do samodzielnego życia. Składają dużo jaj, nie opiekują się. Np. kura, kaczka, ptaki wodne.

 

Na czym polega mechanizm termoregulacji?

Mechanizm termoregulacji polega na utrzymaniu stałej temperatury ciała, wiąże się z tym przemiana materii. Temperatura ciała u różnych gatunków od 38 stopni C – 45 stopni C. W jej utrzymaniu pomaga ptakom upierzenie.

 

Wędrówki i ochrona ptaków.

Wędrówki:

-mogą prowadzić osiadły lub wędrowny tryb życia (ptaki osiadłe, ptaki przelotne)

-nie potrafią zapadać w sen zimowy

-bez trudu pokonują duże odległości na skróty – drogą powietrzną

-potrafią orientować się według gwiazd i słońca, a także względem ziemskiego pola magnetycznego

-zapamiętują charakterystyczne punkty orientacyjne na trasie

-młode ptaki uczą się szlaku wędrówki, towarzysząc starszym

-są zdolne do dalekich wędrówek

Ochrona:

W Polsce ochroną objęto większość gatunków ptaków (z wyjątkiem najpospolitszych). Największym zagrożeniem dla ptaków są zmiany w środowisku naturalnym (m.in. zanikanie naturalnych starych lasów i środowisk podmokłych). Polska jest sygnatariuszem Konwencji Bońskiej (o ochronie wędrownych gatunków zwierząt) oraz Konwencji Ramiarskiej (o ochronie obszarów wodnych i błotnych będących środowiskiem życia ptactwa).

 

Przegląd systematyczny

PTAKI BEZGRZEBIENIOWE – nie mają zdolności do lotu. Należą do nich:

-strusie,

-kazuary,

-emu.

PTAKI GRZEBIENIOWE – posiadają zdolność do lotu. Obejmują one szereg rzędów:

-kuraki (bażant, kuropatwa), -blaszkodziobe (kaczki, łabędzie), -siewki (mewy),

-czaple, -gołębie, -papugi, -brodzące (bociany),-drapieżne (jastrzębie), -sowy,

-kukułki, -śpiewające czyli wróblowate (sikory, wróble, wrony, słowiki, jaskółki),

-dzięciołowe (dzięcioły), -kraskowe (kraski, zimorodki), -PINGWINY – mają skrzydła, które służą im jako wiosła.

 

Print Friendly, PDF & Email

Kategorie: Biologia,Ptaki,Świat zwierząt

Pozostaw odpowiedź

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Serwis biomist.pl
Testowy podgląd tekstu reklamy biomist.pl.
biomist.pl
Serwis biomist.pl
Testowy podgląd tekstu reklamy biomist.pl.
biomist.pl
Serwis biomist.pl
Testowy podgląd tekstu reklamy biomist.pl.
biomist.pl