1. Charaktery chemiczne tlenków
Niniejsze zestawienie stanowi źródło informacji o ich zachowaniu w reakcjach kwasowo-zasadowych. Celem uniknięcia powielania powszechnych, a nie zawsze prawdziwych informacji jest bardziej precyzyjne, niż inne spotykane tego typu zestawienia, m.i. przez trójstopniowy podział związków wykazujących właściwości amfoteryczne. Ponadto zawiera dodatkowe komentarze dla pewnych szczególnych przypadków – tlenki takie są one oznaczone gwiazdką przy danym tlenku. UWAGA: przedstawione układy z charakterem chemicznym tlenków nie są wersją ostateczną.
Układ w motywie ciemnym. Naciśnij na obrazek, aby powiększyć, lub kliknij tutaj, aby pobrać w pełnym rozmiarze.
Układ w motywie jasnym. Naciśnij na obrazek, aby powiększyć, lub kliknij tutaj, aby zobaczyć w pełnym rozmiarze.
2. Elektroujemność wg Paulinga i konfiguracje elektronowe
Układ w motywie jasnym. Naciśnij na obrazek, aby powiększyć, lub kliknij tutaj, aby pobrać w pełnym rozmiarze.
Układ w motywie ciemnym. Naciśnij na obrazek, aby powiększyć, lub kliknij tutaj, aby pobrać w pełnym rozmiarze.
Układ podstawowy w formacie A4 (kliknij i pobierz pdf)
Jak korzystać z układu okresowego przy nauce do matury?
- Numer grupy wskazuje liczbę elektronów walencyjnych pierwiastków grup głównych: w grupach 1–2 – tyle, ile wynosi numer grupy; w grupach 13–18 – numer grupy minus 10 (wyjątek: hel ma 2 elektrony).
- Numer okresu to liczba powłok elektronowych w atomie.
- Elektroujemność rośnie w okresie od lewej do prawej i maleje w grupie z góry na dół; najbardziej elektroujemny jest fluor (4,0).
- Różnica elektroujemności pozwala przewidzieć rodzaj wiązania: ok. 0 – kowalencyjne niespolaryzowane; do ok. 1,7 – kowalencyjne spolaryzowane; powyżej ok. 1,7 – jonowe (granica jest umowna).
- Charakter tlenków: tlenki litowców i berylowców (oprócz BeO) są zasadowe, tlenki niemetali – najczęściej kwasowe; amfoteryczne są m.in. ZnO, Al2O3, BeO, Cr2O3; jako obojętne podaje się m.in. CO, NO i N2O (sporny przypadek CO omawia osobny artykuł).
Na egzaminie maturalnym korzystasz z Wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych wydanych przez CKE – układy z tej strony służą do nauki i powtórek.
Zobacz też: Czy CO jest tlenkiem obojętnym? · Tajemnica amfoteryczności · Budowa atomu · Wartościowość pierwiastków – tabela · Chemia do matury – przewodnik po działach
Strona uzupełniona w październiku 2026 r. – dodano opis i wskazówki; układy autorskie bez zmian.
Testy i zadania maturalne z odpowiedziami: Charakterystyka pierwiastków →
Teoria z chemii uporządkowana po działach: Chemia do matury – przewodnik po działach →
Bardzo fajne układy tylko nie można wszystkich pobrać (tych z konfiguracją elektronową i tego prostego w pdf). Czy jest możliwość otrzymania ich w wersji edytowalnej? Potrzebne mi na zajecia.