Chemia do matury – przewodnik po działach
Chemia do matury to przewodnik po artykułach Biomist, uporządkowanych w dziesięciu działach: od budowy atomu i obliczeń po chemię organiczną oraz interpretację doświadczeń. Wybierz temat, przeczytaj teorię, a następnie rozwiąż zadania maturalne z chemii z odpowiedziami.
To mapa dostępnych opracowań, a nie kompletny kurs ani pełna lista wymagań egzaminacyjnych. Część tekstów pogłębia szkolny materiał. Zakres przygotowań porównuj z informatorem CKE z chemii od roku szkolnego 2024/2025 oraz komunikatami dotyczącymi Twojego roku egzaminu.
Jak korzystać z przewodnika?
- Zacznij od budowy atomu, wiązań i obliczeń — te umiejętności wracają w kolejnych działach.
- Zapisuj równania reakcji, warunki i obserwacje. Samo przeczytanie rozwiązania nie zastępuje samodzielnego zadania.
- Po każdym dziale przejdź do testów. Błędną odpowiedź wyjaśnij i wróć do odpowiedniego artykułu.
Przejdź do działu: Budowa atomu i układ okresowy · Wiązania, geometria cząsteczek i izomeria · Obliczenia chemiczne i roztwory · Energetyka, szybkość reakcji i równowaga · Reakcje w roztworach wodnych · Redoks i elektrochemia · Chemia nieorganiczna · Chemia organiczna i związki biologicznie ważne · Doświadczenia i rozdzielanie mieszanin · Schematy reakcji i powtórka zadań
1. Budowa atomu i układ okresowy
Konfiguracja elektronowa, elektrony walencyjne, właściwości pierwiastków i wartościowość.
- Budowa atomu
- Układy okresowe pierwiastków
- Wodór i hel – pierwiastki bezpartyjne
- Walencyjny, czyli jaki?
- Tabela wartościowości pierwiastków: Przewodnik
2. Wiązania, geometria cząsteczek i izomeria
Hybrydyzacja, wiązania koordynacyjne i wodorowe oraz przestrzenna budowa związków.
- Hybrydyzacja typu sp3 – w końcu tetragonalna czy tetraedryczna?
- Wiązanie koordynacyjne – fakt, czy mit?
- Wiązanie wodorowe – słabe, a czyni wielkie rzeczy
- Sole – związki jonowe?
- Jak to jest z tą izomerią optyczną? Cz. I.
3. Obliczenia chemiczne i roztwory
Przeliczanie ilości substancji, równanie gazu doskonałego, stężenie procentowe i mieszaniny.
- Najprostsze obliczenia chemiczne
- Sprawne posługiwanie się równaniem Clapeyrona
- Stężenie procentowe roztworu
- STĘŻENIE PROCENTOWE – ZADANIA, cz.2.
- Stężenia procentowe, cz. 3
- Stężenie procentowe, cz.4
- Trick z twierdzeniem Talesa w mieszaninach
4. Energetyka, szybkość reakcji i równowaga
Odróżnij szybkość reakcji od położenia równowagi; przećwicz regułę przekory i zapisy stałej równowagi.
- Pierwsza zasada termodynamiki
- Szybkość reakcji – czyli co?
- Gazy i szybkość reakcji – o czym nie mówią podręczniki?
- Wpływ temperatury na szybkość reakcji egzotermicznej – sprostowanie częstego szkolnego błędu
- Reguła przekory – w chemii
- Konsekwencje odwracalności procesów: reguła przekory Le Chateliera-Brauna, cz. I
- Ciała stałe i ciecze a stała równowagi
- Stała równowagi w układach niejednorodnych
5. Reakcje w roztworach wodnych
Dysocjacja, zapis jonowy, strącanie osadów, reakcje kwasów i zasad oraz odczyn roztworów soli.
- Jak NIE używać tabeli rozpuszczalności?
- Równania reakcji – postać jonowa a postać cząsteczkowa
- Czy Ca(OH)2 dysocjuje?
- Mg(OH)2 – mocny, czy słaby elektrolit
- Obojętność wody
- Dlaczego strącają się osady, a HI jest mocnym kwasem?
- Reakcje soli w roztworach wodnych – kiedy i jak?
- O prawach rządzących wypieraniem się kwasów, cz. I
- O prawach rządzących wypieraniem się kwasów, cz. II
- O zasadach wypierania się zasad
- Węglan kwaśny, ale o odczynie zasadowym – rzecz o wodorosolach i hydroksysolach, cz. I
- Węglan kwaśny, ale o odczynie zasadowym – rzecz o wodorosolach i hydroksysolach, cz. II
6. Redoks i elektrochemia
Stopnie utlenienia, bilans jonowo-elektronowy, ogniwa, elektroliza i korozja.
- Bilans jonowo-elektronowy
- Redoks, czy nie redoks? Paradoksy ze stopniami utlenienia
- Redukcja bez utleniania? Redoksy i edukacja
- Strach ma wielkie oczy – stopnie utlenienia i związki organiczne
- Równania reakcji połówkowych: problematyczne reakcje redoks ze związkami organicznymi
- Ogniwa galwaniczne
- Elektroliza
- Szereg elektrochemiczny metali – Szereg aktywności metali
- Korozja metali i ochrona przed nią, cz. I
7. Chemia nieorganiczna
Właściwości kwasów i tlenków, amfoteryczność, fluorowce oraz rozkład termiczny związków.
- Prawda o reakcjach kwasów z metalami – reakcje metali z kwasami
- Tajemnica amfoteryczności – wodorotlenki amfoteryczne
- H2SO4 – kwas mocny, czyli jaki?
- H2SO4 – więcej niż katalizator i podwójna rola?
- H2CO3 czy CO2 + H2O?
- Czy CO jest tlenkiem obojętnym?
- Anion siarczkowy (S2-) – istnieje, czy nie?
- Trihalogenki – fascynujący świat chemii fluorowców
- Reakcje rozkładu termicznego
8. Chemia organiczna i związki biologicznie ważne
Reakcje węglowodorów, aldehydy i ketony, estry, aminokwasy oraz próby charakterystyczne.
- Uwodornienie benzenu: Kompletny przewodnik po katalitycznej reakcji redukcji
- Niekopalne węglowodory
- Aceton czy acetaldehyd
- Estryfikacja Fishera
- Reakcja haloformowa
- Protonowanie czy redukcja przez uwodornienie?
- Punkt izoelektryczny – czyli zawartość aminokwasu w aminokwasie
- Żelatyna, aminokwasy i wodorotlenek miedzi
- Próba Trommera – fakty i mity
- Wodorotlenek miedzi(II) – odczynnik Trommera?
- Kwas mrówkowy i próba Trommera a matura
9. Doświadczenia i rozdzielanie mieszanin
Obserwacja a wniosek, krystalizacja, chromatografia i wykrywanie substancji. Opisy laboratoryjne czytaj pod kątem celu, odczynników i interpretacji wyników.
- Mieszanina a związek chemiczny
- Jak ocenic substancje czyste i mieszaniny
- Krystalizacja – metody, etapy i praktyczne wskazówki oczyszczania substancji organicznych
- Przepis na udaną hodowlę kryształów
- Rozdzielanie związków metodą chromatografii kolumnowej
- Rozdzielanie związków metodą chromatografii kolumnowej. cz. 2
- Rozdzielanie związków metodą chromatografii kolumnowej. cz. 3
- Kontrola TLC, czyli sporządzanie chromatogramów. cz. 1
- Kontrola TLC, czyli sporządzanie chromatogramów. cz. 2
- Kontrola TLC, czyli sporządzanie chromatogramów. cz. 3
- Odczynniki stosowane w chemii analitycznej
- Wykrywanie celulozy
10. Schematy reakcji i powtórka zadań
Połącz zagadnienia w ciągi przemian i sprawdź sposób rozwiązywania zadań. Archiwalny arkusz służy ćwiczeniu, a aktualne wymagania sprawdzaj w CKE.
- Schematy reakcji związków
- Elektrochemia i amfoteryczność – seria wykładów
- Chemia 2020 – rozwiązanie arkusza
Sprawdź się przed maturą
Przećwicz testy i zadania otwarte z chemii. W zadaniach doświadczalnych rozróżniaj obserwacje od wniosków, a w obliczeniach zapisuj jednostki i sprawdzaj sens otrzymanego wyniku.
Zobacz również Biologia do matury — przewodnik po działach.