Masa molowa (M) to masa jednego mola substancji, wyrażana w gramach na mol (g/mol). Liczbowo jest równa masie atomowej pierwiastka lub masie cząsteczkowej związku podanej w unitach (u). Obliczamy ją, sumując masy atomowe wszystkich atomów we wzorze, np. M(CO2) = 12 + 2·16 = 44 g/mol. Masa molowa łączy masę próbki z liczbą moli: n = m / M.
Jak obliczyć masę molową? Krok po kroku
- Zapisz wzór sumaryczny substancji, np. H2SO4.
- Odczytaj z układu okresowego masy atomowe pierwiastków (zaokrąglone do jedności lub do 0,5 – tak jak w karcie wzorów CKE): H = 1, S = 32, O = 16.
- Pomnóż masę atomową każdego pierwiastka przez liczbę jego atomów we wzorze i zsumuj: 2·1 + 32 + 4·16 = 98.
- Dopisz jednostkę: M(H2SO4) = 98 g/mol.
Przy grupach w nawiasach mnożymy całą grupę: M(Ca(OH)2) = 40 + 2·(16 + 1) = 74 g/mol. W hydratach dodajemy wodę: M(CuSO4·5H2O) = 160 + 5·18 = 250 g/mol.
Masy molowe wybranych substancji
| Substancja | Wzór | Obliczenie | Masa molowa |
|---|---|---|---|
| węgiel | C | 12 | 12 g/mol |
| magnez | Mg | 24 | 24 g/mol (dokładniej 24,31) |
| tlen (cząsteczkowy) | O2 | 2·16 | 32 g/mol |
| woda | H2O | 2·1 + 16 | 18 g/mol |
| tlenek węgla(IV) | CO2 | 12 + 2·16 | 44 g/mol |
| tlenek magnezu | MgO | 24 + 16 | 40 g/mol |
| amoniak | NH3 | 14 + 3·1 | 17 g/mol |
| chlorek sodu | NaCl | 23 + 35,5 | 58,5 g/mol |
| wodorotlenek sodu | NaOH | 23 + 16 + 1 | 40 g/mol |
| kwas solny (chlorowodór) | HCl | 1 + 35,5 | 36,5 g/mol |
| kwas siarkowy(VI) | H2SO4 | 2·1 + 32 + 4·16 | 98 g/mol |
| węglan wapnia | CaCO3 | 40 + 12 + 3·16 | 100 g/mol |
| glukoza | C6H12O6 | 6·12 + 12·1 + 6·16 | 180 g/mol |
| benzen | C6H6 | 6·12 + 6·1 | 78 g/mol |
Masa molowa, masa atomowa i masa cząsteczkowa – różnice
| Wielkość | Czego dotyczy | Jednostka | Przykład dla CO2 |
|---|---|---|---|
| masa cząsteczkowa | jednej cząsteczki | u (unit) | 44 u |
| masa molowa | jednego mola cząsteczek (6,02·1023) | g/mol | 44 g/mol |
| masa próbki | konkretnej porcji substancji | g | np. 88 g = 2 mole |
Wzory, które się przydają
- n = m / M – liczba moli z masy próbki,
- m = n · M – masa próbki z liczby moli,
- N = n · NA – liczba drobin (NA = 6,02·1023 mol−1),
- V = n · 22,4 dm3/mol – objętość gazu w warunkach normalnych.
Przykłady obliczeń
1. Ile moli stanowi 11 g CO2?
n = m / M = 11 g / 44 g/mol = 0,25 mol
2. Ile waży 0,5 mola MgO?
m = n · M = 0,5 mol · 40 g/mol = 20 g
3. Ile atomów zawiera 6 g magnezu?
n = 6 g / 24 g/mol = 0,25 mol; N = 0,25 · 6,02·1023 ≈ 1,5·1023 atomów
Najczęstsze błędy na maturze
- Brak jednostki lub zła jednostka – masa molowa ma jednostkę g/mol, a masa cząsteczkowa – u.
- Pominięcie indeksów – w CO2 są dwa atomy tlenu, w Ca(OH)2 dwie grupy OH.
- Masa molowa pierwiastków dwuatomowych – dla gazowego tlenu, azotu, wodoru czy chloru liczymy cząsteczkę O2, N2, H2, Cl2.
- Zaokrąglenia – w zadaniach maturalnych używaj mas atomowych z karty wzorów CKE.
Zobacz też: Najprostsze obliczenia chemiczne – 26 zadań z rozwiązaniami · Stężenie procentowe roztworu · Równanie Clapeyrona · Wartościowość pierwiastków – tabela · Chemia do matury – przewodnik po działach
Testy i zadania maturalne z odpowiedziami: Chemia →
