Budowa aparatu głosowego może wpływać na różnorodność języków — nowe badanie
Opublikowano: (czas polski).
Różnice w budowie aparatu głosowego mogą współtworzyć różnorodność brzmienia języków. Badanie opublikowane 13 października 2026 r. w PLOS Biology pokazuje, że indywidualna anatomia pozostawia mierzalny ślad w samogłoskach, choć mówcy częściowo wyrównują te różnice sposobem artykulacji. Nie oznacza to, że anatomia przesądza, jakiego języka człowiek może się nauczyć.
Jak zbadano związek anatomii z mową?
Steven Moran i współautorzy przeanalizowali obrazy rezonansu magnetycznego rejestrowane podczas mówienia oraz zsynchronizowane nagrania głosu. W tej części badania uczestniczyły 32 osoby mówiące amerykańską odmianą angielskiego: 16 kobiet i 16 mężczyzn. Badacze skupili się na pięciu samogłoskach i porównywali kształt aparatu głosowego z właściwościami dźwięku.
Obrazy MRI pokazywały ułożenie narządów podczas wypowiadania samogłoski, a nagrania — powstający dźwięk. Badacze zestawili te dane, wykorzystując ilościowe porównania kształtów i analizę akustyczną.
Co pokazały wyniki?
Osoby o różnej budowie aparatu głosowego używały różnych ustawień artykulacyjnych, aby uzyskać podobnie brzmiące samogłoski. Kompensacja nie była jednak pełna. Różnice anatomiczne, między innymi w kształcie podniebienia, wiązały się z systematycznymi różnicami akustycznymi.
Następnie autorzy zestawili wyniki z nagraniami dziesięciu języków z korpusu VoxCommunis. Zaobserwowali podobieństwa między wzorcami zróżnicowania samogłosek wewnątrz poszczególnych języków i między językami. Na tej podstawie zaproponowali model łączący biologiczne i kulturowe składniki zmian fonetycznych.
Czego to badanie nie rozstrzyga?
Porównanie między językami wykorzystywało nagrania akustyczne, a nie obrazy MRI wszystkich tych grup. Dlatego sugerowany udział anatomii w różnicowaniu języków wymaga dalszych bezpośrednich testów. Obrazowanie objęło niewielką grupę osób, jedną odmianę języka i pięć samogłosek. Na tej podstawie nie można oceniać zdolności językowych całych populacji.
Autorzy wskazują potrzebę rozszerzenia badań o kolejne języki i głoski. Na brzmienie języków wpływają również historia kontaktów między ludźmi, uczenie się i normy społeczne. Zaproponowany model uwzględnia udział anatomii obok tych czynników.
Mowa na styku anatomii i kultury
Mowy uczymy się od innych ludzi, ale dźwięki wytwarzamy za pomocą własnego ciała. Połączenie obrazowania i nagrań pozwala badać, jak zmienność anatomiczna przekłada się na artykulację i brzmienie. Wyniki dotyczą jednego z możliwych składników różnicowania języków; nie wyjaśniają samodzielnie ich powstania.
Powtórz podstawy: Biologia do matury — anatomia i fizjologia człowieka.
Źródła
Moran S. i in., Interindividual vocal tract diversity influences the phonetic diversification of spoken languages, PLOS Biology, 13.10.2026. Publikacja recenzowana, otwarty dostęp, DOI: 10.1371/journal.pbio.3004003.
Ilustracja wyróżniająca: koncepcyjna grafika Biomist wygenerowana przy użyciu AI; nie przedstawia obrazu ani danych z opisywanego badania.
