Pas Kuipera – co to jest?

Pas Kuipera to rozległy obszar za orbitą Neptuna, w którym krążą tysiące lodowych ciał – pozostałości z czasów formowania się planet. Najbardziej znanym obiektem pasa jest Pluton. Pas przypomina pas planetoid między Marsem a Jowiszem, ale jest znacznie większy i zbudowany głównie z lodu, a nie ze skał.

Skąd nazwa i jak go odkryto?

Nazwa pochodzi od holendersko-amerykańskiego astronoma Gerarda Kuipera, który w połowie XX wieku rozważał, co znajduje się za Neptunem. Przez dziesięciolecia był to obszar czysto hipotetyczny. Dopiero w 1992 r. David Jewitt i Jane Luu, używając teleskopu na Mauna Kea na Hawajach, odkryli pierwszy obiekt pasa poza Plutonem – oznaczony jako 1992 QB1, a później nazwany Albion. Dziś znamy już tysiące takich ciał.

Co krąży w pasie Kuipera?

  • Planety karłowate – Pluton, Haumea i Makemake (więcej w haśle planeta karłowata),
  • plutonki – obiekty, które, podobnie jak Pluton, wykonują dwa obiegi wokół Słońca w czasie, w którym Neptun wykonuje trzy,
  • małe, pierwotne bryły, takie jak Arrokoth – dwuczęściowy obiekt, obok którego 1 stycznia 2019 r. przeleciała sonda New Horizons. To najdalszy obiekt, jaki kiedykolwiek zbadała z bliska sonda.

Z pasa Kuipera i sąsiedniego, rozproszonego dysku pochodzi wiele komet krótkookresowych, które okrążają Słońce w mniej niż 200 lat. Grawitacja Neptuna co jakiś czas wytrąca lodowe ciało z jego orbity i kieruje je do wnętrza Układu Słonecznego.

Dlaczego to ważne?

Obiekty pasa Kuipera są tak daleko od Słońca, że od 4,6 mld lat prawie się nie zmieniły. Działają jak „zamrażarka” pierwotnego materiału, z którego powstały planety, dlatego ich badanie pomaga zrozumieć początki Układu Słonecznego.

Zobacz też: Układ Słoneczny – przewodnik po planetach i Obłok Oorta.

Źródła