Protisty cz. 4 – protisty roślinne (glony)

Protisty roślinopodobne, czyli glony, to samożywne protisty przeprowadzające fotosyntezę w chloroplastach. Mogą być jednokomórkowe, kolonijne lub wielokomórkowe (plechowe), ale nie mają tkanek ani organów. Najważniejsze grupy to krasnorosty, zielenice, brunatnice, okrzemki, bruzdnice i eugleniny. Zielenice są przodkami roślin lądowych, a glony planktonowe wytwarzają znaczną część tlenu atmosferycznego.

Krasnorosty

• oprócz chlorofilu a mają fikoerytrynę (czerwoną) i fikocyjaninę (niebieską) – dlatego są czerwone i mogą żyć na dużych głębokościach,
• materiał zapasowy: skrobia krasnorostowa,
• w ścianach komórkowych gromadzą wielocukry, m.in. agar – substancję żelującą, stosowaną jako podłoże do hodowli bakterii i w przemyśle spożywczym,
• nie mają stadiów z wiciami; mają złożoną przemianę pokoleń (dwa pokolenia diploidalne i jedno haploidalne),
• głównie morskie; przedstawiciele: rurecznica, widlik; niektóre z wapiennymi ścianami współtworzą rafy.

Zielenice

• najliczniejsza grupa glonów (ok. kilkanaście tysięcy gatunków), żyją w wodach słodkich, morzach, na lądzie (np. na korze drzew),
• chlorofil a i b, karotenoidy, materiał zapasowy – skrobia, ściana komórkowa z celulozy,
• różne formy budowy: jednokomórkowe (zawłotnia), kolonijne (toczek), nitkowate (skrętnica), plechowe (sałata morska),
• są przodkami roślin lądowych – świadczą o tym te same barwniki, ten sam materiał zapasowy (skrobia gromadzona w chloroplastach) i podobna budowa ściany komórkowej.

Brunatnice

• głównie w chłodnych morzach; wielokomórkowe, często bardzo duże plechy (listownice mogą mieć kilkadziesiąt metrów) tworzące podwodne „lasy”,
• chlorofil a i c oraz brunatna fukoksantyna,
• plecha bywa zróżnicowana na chwytniki, trzonek i blaszki, czasem z pęcherzami pławnymi (morszczyn),
• źródło alginianów wykorzystywanych w przemyśle spożywczym i kosmetycznym oraz jodu.

Okrzemki

• jednokomórkowe, z krzemionkowym pancerzykiem złożonym z dwóch części (jak pudełko z wieczkiem),
• są diplontami, główny składnik planktonu morskiego i słodkowodnego; bardzo ważni producenci,
• ich nagromadzone pancerzyki tworzą skałę – ziemię okrzemkową (diatomit), stosowaną m.in. jako materiał filtracyjny i ścierny.

Bruzdnice (tobołki) i eugleniny

• bruzdnice – jednokomórkowe, z dwiema wiciami ułożonymi w bruzdach pancerzyka; składnik planktonu; masowe zakwity niektórych gatunków powodują tzw. czerwone przypływy i wytwarzają toksyny; część gatunków świeci (bioluminescencja), a inne żyją w symbiozie z koralowcami,
• eugleniny – jednokomórkowe wiciowce, np. euglena zielona; mają plamkę oczną i elastyczną pellikulę; zdolne do miksotrofii.

Porównanie głównych grup glonów

Znaczenie glonów

• główni producenci w ekosystemach wodnych i ważne źródło tlenu,
• pokarm dla zooplanktonu i ryb,
• surowce: agar, alginiany, nawozy, żywność (np. glony w kuchni azjatyckiej),
• nadmierny rozwój glonów w wodach zanieczyszczonych biogenami (eutrofizacja) prowadzi do „zakwitów” i spadku ilości tlenu w wodzie.

Najczęstsze błędy na maturze

• „Glony to rośliny” – glony to protisty roślinopodobne.
• Przodkowie roślin lądowych – zielenice.
• Barwa krasnorostów – zależy od fikoerytryny; krasnorosty mają też chlorofil.

Zobacz też: Podział protistów · Protisty zwierzęce · Odżywianie protistów · Rośliny zielone – pochodzenie · Biologia do matury – wszystkie działy

Notatka rozbudowana i zaktualizowana w październiku 2026 r.