Trawa morska z Zatoki Puckiej przetrwała zimę. Na jednym poletku pędów przybyło czterokrotnie

0

Trawa morska, którą w lipcu 2025 r. posadzono na czterech poletkach w wewnętrznej części Zatoki Puckiej, przetrwała jesienne sztormy i zimowe zlodzenie. Na każdym poletku po roku przyjęło się co najmniej 70 proc. posadzonych źdźbeł, a na najlepszym liczba pędów wzrosła czterokrotnie. Wyniki pilotażu Fundacji MARE i naukowczyń z Uniwersytetu Gdańskiego uczelnia opisała 17 listopada.

Cztery poletka, cztery sposoby sadzenia

Poletka eksperymentalne wyznaczono w dwóch rejonach zatoki. Każde obsadzono inaczej: badaczki porównywały różne warunki dna i różne sposoby stabilizowania pędów, żeby fale nie wyrwały ich przed ukorzenieniem. Sadzonki pochodziły z łąki rosnącej w innej części Zatoki Puckiej.

Najlepiej poradziło sobie poletko, na którym wcześniej nie rosły żadne rośliny, a dno zabezpieczono siatką z naturalnych włókien. Tam pędów jest dziś cztery razy więcej niż w dniu sadzenia. Na pozostałych poletkach rośliny także przeżyły, ale rozwijały się wolniej i nierówno, zależnie od zastosowanego wariantu.

Część naukową, czyli prace terenowe, monitoring i ocenę wyników, prowadziły dr Aleksandra Zgrundo i dr Ilona Złoch z Wydziału Oceanografii i Geografii UG. „Nasze badania pilotażowe możemy uznać za sukces, ponieważ na każdym poletku po roku przyjęło nam się co najmniej 70% źdźbeł, które posadziliśmy początkowo” – mówi dr Zgrundo.

Pędy kwiatowe i zdrowa łąka-dawca

Od wiosny 2026 r. rośliny znowu przybywały, a na jednym poletku pojawiły się pędy generatywne, czyli takie, które wytwarzają kwiaty i nasiona. Trawa morska mimo nazwy nie jest glonem. To roślina kwiatowa, która kwitnie pod wodą i może rozmnażać się na dwa sposoby: z nasion albo przez rozrastające się kłącza. Pojawienie się pędów kwiatowych badaczki traktują jako znak, że nasadzenia się przyjęły.

Monitoring objął też dwie inne sprawy. Na żadnym poletku nie znaleziono oznak chorób, patogenów ani śladów szkód wyrządzonych przez człowieka. Sprawdzono również łąkę, z której pobrano sadzonki. W czasie obserwacji jej kondycja się nie pogorszyła. To ważne, bo przesadzanie roślin nie może osłabiać naturalnych łąk, które już istnieją.

Dlaczego łąk w zatoce brakuje

Podwodne łąki dają schronienie i miejsce rozrodu rybom, a ich korzenie wiążą osad i chronią dno przed rozmywaniem. Rośliny biorą udział w obiegu węgla, azotu i fosforu. W drugiej połowie XX w. łąki w Zatoce Puckiej w dużej części zanikły, głównie z powodu eutrofizacji, czyli nadmiaru związków azotu i fosforu, który zmętnia wodę.

Według komunikatu UG w części zatoki widać dziś oznaki poprawy. Łąki rosną w małych, odizolowanych płatach, ale na większych głębokościach niż wcześniej, co wskazuje na bardziej przejrzystą wodę. Wracają też związane z nimi krasnorosty Furcellaria lumbricalis i Coccotylus brodiei. O innym siedlisku na dnie Bałtyku, które dopiero niedawno opisano, pisaliśmy przy okazji rafy pod Kołobrzegiem.

250 prób w całym Bałtyku

Polski pilotaż nie jest odosobniony. W Bałtyku łąki odtwarzano już w 250 miejscach, m.in. w Danii, Szwecji, Niemczech, Finlandii i Estonii. W Danii w projekcie Sejerø Seascape testowe nasadzenia wykonano w 2026 r. w trzech lokalizacjach, a następne zaplanowano na 2028 r. W Niemczech projekt SeaStore II opracowuje zasady sadzenia, monitoringu i oceny, ile węgla łąki mogą zmagazynować.

W 2026 r. European Seagrass Restoration Alliance wydał rekomendacje przygotowane przez ponad 50 badaczy i praktyków z 17 krajów. Ich autorzy piszą: „Odtwarzanie powinno uzupełniać, a nie zastępować skuteczne działania ochronne”. Zalecają też, by efekty nasadzeń obserwować co najmniej 10 lat. Odbudowę łąk trawy morskiej obejmuje także unijne rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law).

Czego jeszcze nie wiadomo

To wyniki pilotażu po jednym sezonie. Komunikat nie podaje powierzchni poletek ani liczby posadzonych roślin, a rezultaty nie zostały jeszcze opublikowane w recenzowanym czasopiśmie. Cztery poletka to też za mało, żeby wskazać jedną najlepszą metodę dla całej zatoki. Wynik z siatką z naturalnych włókien pochodzi z jednego miejsca.

Same badaczki zastrzegają, że to dopiero początek. „Jednak dopiero dalszy monitoring pozwoli ocenić ich trwałość, potencjał do zwiększania powierzchni występowania i lepiej zrozumieć reakcję roślin na zmienne warunki środowiska” – mówi dr Zgrundo. Projekt finansowała firma SALTUS Ubezpieczenia. Jeśli obserwacje mają objąć zalecane 10 lat, potrzebne będą pieniądze na monitoring znacznie dłuższy niż sam pilotaż.

Słowniczek: bioróżnorodność – wyjaśnienia pojęć z tego tekstu.

Źródła i daty

  • Uniwersytet Gdański, „Podwodne łąki odradzają się w Zatoce Puckiej. Obiecujące wyniki badań naukowczyń z UG”, 17.11.2026 – ug.edu.pl.
  • Fundacja MARE, opis projektu „Podwodne łąki. Reintrodukcja trawy morskiej w Zatoce Puckiej” – fundacjamare.pl.

Zdjęcie wyróżniające: łąka trawy morskiej (zostera morska, Zostera marina) na dnie Bałtyku, zdjęcie z 2018 r. Zdjęcie poglądowe, niezwiązane z poletkami w Zatoce Puckiej. Fot. Genet, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; kadrowanie Biomist.

Oceń ten post
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x