Kawitacja oczyści wodę spływającą z dróg. Przenośne urządzenie z Politechniki Lubelskiej
Zespół prof. Dariusza Kowalskiego z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Lubelskiej zbudował z partnerem przemysłowym przenośne urządzenie, które oczyszcza wodę deszczową spływającą z dróg i parkingów. Wykorzystuje zjawisko kawitacji. Badacze pokazali je 16 listopada 2026 r. na konferencji prasowej w Lublinie, a na początku listopada urządzenie zdobyło złoty medal na wystawie wynalazków IWIS 2026 w Warszawie.
Co spływa z jezdni po deszczu
Deszcz zmywa z asfaltu wszystko, co na nim osiadło. Prof. Kowalski wymienił w Lublinie metale ciężkie, substancje ropopochodne i olejowe oraz sól. Taka woda płynie do rowów, kanalizacji deszczowej i na pola.
Metale pochodzą m.in. z zużywających się klocków hamulcowych i opon, oleje z nieszczelnych silników, a sól z zimowego utrzymania dróg. Badacze z Lublina myślą przede wszystkim o miejscach, gdzie samochody stoją i manewrują. Jako przykłady podają parkingi, stacje benzynowe, myjnie i Miejsca Obsługi Podróżnych przy autostradach.
Pęcherzyki, które pękają w wodzie
Kawitacja zaczyna się wtedy, gdy ciśnienie w płynącej cieczy na chwilę spada poniżej ciśnienia pary wodnej. W wodzie powstają wtedy pęcherzyki wypełnione parą. Kiedy ciśnienie znów rośnie, pęcherzyki gwałtownie się zapadają. W mikroskopijnej objętości pojawiają się na ułamek sekundy bardzo wysokie temperatura i ciśnienie.
W takich warunkach część cząsteczek wody rozpada się na rodniki hydroksylowe OH•. To jedne z najsilniejszych utleniaczy w chemii wody. Atakują długie cząsteczki organiczne, na przykład węglowodory z oleju, i tną je na mniejsze fragmenty. Tak działa kawitacja w ogólności; komunikat z Lublina nie opisuje, jak dokładnie wywołuje ją nowe urządzenie.
Według PAP rozwiązanie z Politechniki Lubelskiej rozrywa długie łańcuchy chemiczne na prostsze związki, które potem ulegają biodegradacji. Kawitacja nie musi więc niszczyć zanieczyszczeń do końca. Wystarczy, że zamieni je w cząsteczki, z którymi poradzą sobie bakterie.
Woda do podlewania zieleni i spłukiwania toalet
„Nasze urządzenie powoduje, że wody zebrane z dróg, parkingów czy terenów przy myjniach samochodowych mogą być później wykorzystywane” – powiedział prof. Kowalski. Jako przykłady podał podlewanie zieleni i spłukiwanie toalet.
Aparatura według uczelni nie wymaga stałego czyszczenia. Zbiorniki na wodę opadową napełniają się okresowo, więc jedno urządzenie można wozić między kilkoma parkingami albo MOP-ami i oczyszczać wodę tam, gdzie akurat się zebrała. Prof. Kowalski mówił też o wstępnych zapytaniach od myjni samochodowych i zakładów przemysłowych.
Druga metoda: elektrodializa na sól i metale
Na tej samej konferencji prof. Małgorzata Iwanek z tego samego wydziału opowiedziała o drugim projekcie. Naukowcy z politechnik w Lublinie, Rzeszowie i Białymstoku sprawdzają, czy wodę z dróg można odsolić i oczyścić z metali ciężkich elektrodializą.
W elektrodializie woda płynie między membranami, które przepuszczają tylko jony o określonym znaku. Prąd stały przeciąga kationy w jedną stronę, aniony w drugą, a między membranami zostaje woda o mniejszej zawartości soli. Metalu nie da się rozłożyć na prostsze związki, jak węglowodoru, więc trzeba go z wody wyciągnąć. Do tego nadaje się właśnie metoda oparta na ruchu jonów.
„Sól była usuwana niemal całkowicie, a skuteczność usuwania metali ciężkich w większości przypadków przekraczała 90 proc.” – powiedziała prof. Iwanek. Dodała, że lepsze efekty dawało wyższe napięcie i wyższa temperatura. Technologia jest na etapie badań laboratoryjnych i wymaga dalszych testów.
Czego jeszcze nie wiemy
Informacje o urządzeniu kawitacyjnym pochodzą z konferencji prasowej i komunikatu PAP. Nie znaleźliśmy recenzowanej publikacji z wynikami. Nie wiadomo, o ile spada stężenie poszczególnych zanieczyszczeń, ile energii zużywa urządzenie ani ile wody oczyszcza w ciągu godziny.
Otwarte pozostaje też, co dzieje się z metalami i solą w wodzie po kawitacji. Rozbijanie cząsteczek nie usuwa jonów metali ani chlorków, a od jakości wody zależy, czy wolno nią podlewać zieleń. Medal na wystawie wynalazków nie zastępuje pomiarów, które musiałyby to potwierdzić.
Elektrodializa korzysta z tych samych praw co elektroliza: jony w roztworze wędrują w polu elektrycznym do elektrod o przeciwnym znaku. O tym, jak rodniki powstają w wodzie w zupełnie innym procesie, pisaliśmy przy okazji badań nad mikroplastikiem i reaktywnymi rodnikami.
Źródła i daty
- PAP / Nauka w Polsce, „Lublin/ Naukowcy zbudowali urządzenie do czyszczenia wody spływającej z dróg”, 17.11.2026 – naukawpolsce.pl.
- Konferencja prasowa Politechniki Lubelskiej, 16.11.2026 (relacja PAP); 20. Międzynarodowa Warszawska Wystawa Wynalazków IWIS 2026, Centrum Nauki Kopernik, 7–9.11.2026.
Zdjęcie wyróżniające: potok Downfall Creek w Brisbane w Australii po ulewie. Według opisu autora ciemny kolor wody pochodzi z drobnych cząstek startych opon, które deszcz spłukuje z dróg do kanalizacji deszczowej. Zdjęcie poglądowe, niezwiązane z badaniami w Lublinie. Fot. John Robert McPherson, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; kadrowanie Biomist.