„Światy równoległe” – Łukasz Lamża. Recenzja książki o płaskoziemcach i pseudonauce

0

Światy równoległe. Czego uczą nas płaskoziemcy, homeopaci i różdżkarze

Łukasz Lamża

4,5/5
ocena redakcji
  • Rzetelność5
  • Przystępność5
  • Aktualność5
  • Wartość dla czytelnika4

Werdykt: Polski filozof przyrody jedzie na zloty płaskoziemców i różdżkarzy, zamiast się z nich śmiać. Uczy więcej o nauce niż niejeden podręcznik metodologii.

Wydawnictwo
Czarne
Data wydania
29 stycznia 2020
Liczba stron
224
ISBN
9788380499638
Kategoria
filozofia nauki, sceptycyzm
Ocena czytelników
–
Brak ocen – bądź pierwszy
Jedna ocena z jednego urządzenia. Napisz recenzję

Recenzja redakcyjna · Jak oceniamy książki

Łukasz Lamża, filozof przyrody związany z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie i popularyzator nauki, wydał „Światy równoległe” w 2020 r. w wydawnictwie Czarne. To krótka, około dwustustronicowa książka reporterska: autor jeździ na spotkania płaskoziemców, rozmawia z homeopatami, różdżkarzami i zwolennikami innych „alternatywnych” teorii i próbuje zrozumieć, jak wygląda świat z ich perspektywy.

O czym jest książka?

Lamża nie pisze kolejnego poradnika obalania mitów. Zakłada, że ludzie wierzący w płaską Ziemię nie są głupsi od innych, tylko inaczej rozstrzygają, komu ufać i co uznać za dowód. Opisuje ich eksperymenty, argumenty i społeczności, a przy okazji pokazuje, jak wiele z naszej wiedzy o świecie przyjmujemy na wiarę – bo sami nie sprawdzaliśmy kulistości Ziemi ani działania szczepionek.

Z tych spotkań wyrasta pytanie o granice nauki: co odróżnia naukę od pseudonauki, skoro obie mają teorie, dane i autorytety? Autor odpowiada, że kluczowe są instytucje, które pozwalają błędy wykrywać i poprawiać, oraz gotowość do zmiany zdania pod wpływem dowodów.

Czego się dowiesz z tej książki?

  • jakie argumenty i „eksperymenty” przedstawiają płaskoziemcy i dlaczego wydają się im przekonujące,
  • dlaczego homeopatia trwa mimo braku dowodów na działanie ponad placebo,
  • jak działa różdżkarstwo z perspektywy psychologii (efekt ideomotoryczny),
  • na czym polega zaufanie do wiedzy, której sami nie sprawdziliśmy,
  • co odróżnia naukę od pseudonauki w praktyce, poza definicjami z podręczników.

Jak czytać tę książkę?

Autor pisze w pierwszej osobie, z humorem i bez wyższości, a najciekawsze są momenty, w których przyznaje się do własnych wątpliwości: jak sprawdziłby kulistość Ziemi, gdyby nie mógł polegać na zdjęciach z orbity? Takie pytania zmuszają czytelnika do zastanowienia się nad podstawami własnej wiedzy. Książka dobrze sprawdza się w szkole jako punkt wyjścia do dyskusji o krytycznym myśleniu, bo nie ośmiesza nikogo i nie daje gotowych odpowiedzi, tylko pokazuje, jak budować zaufanie do nauki na argumentach.

Mocne strony

  • Empatia bez naiwności. Autor traktuje rozmówców poważnie, ale nie udaje, że ich teorie są równie dobre jak nauka.
  • Polski kontekst. Bohaterowie i spotkania są z Polski, co rzadkie w literaturze o sceptycyzmie.
  • Zwięzłość. Ponad dwieście stron, które czyta się w dwa wieczory.

Słabsze strony

  • Brak systematyczności. To bardziej zbiór reportaży niż wykład filozofii nauki; czytelnik szukający definicji musi je sobie złożyć.
  • Krótkie rozdziały teoretyczne. Wątki o demarkacji nauki chciałoby się czytać dłużej.
  • Wąski wybór tematów. Pseudomedycyna jest reprezentowana głównie przez homeopatię.

Dla kogo?

Dla uczniów liceów i studentów, dla nauczycieli przedmiotów przyrodniczych, którzy spotykają się z teoriami spiskowymi w klasie, i dla każdego, kto chce rozmawiać z ludźmi o innych poglądach.

Werdykt

4,5/5. Mądra, ciepła i aktualna książka o tym, jak działa nauka – pokazana od strony ludzi, którzy ją odrzucają. Najlepsza polska pozycja na ten temat.

Przeczytaj też nasze recenzje

Powiązane artykuły na Biomist

Źródła

Oceń ten post
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x