„Ślepy zegarmistrz” – Richard Dawkins. Recenzja książki o ewolucji

0

Ślepy zegarmistrz, czyli Jak ewolucja dowodzi, że świat nie został zaplanowany

Richard Dawkins

4,3/5
ocena redakcji
  • Rzetelność5
  • Przystępność4
  • Aktualność3
  • Wartość dla czytelnika5

Werdykt: Najlepsze wyjaśnienie, jak dobór naturalny tworzy złożoność bez projektanta. Część polemik się zestarzała, sedno – wcale.

Tytuł oryginału
The Blind Watchmaker
Tłumaczenie
Antoni Hoffman
Wydawnictwo
Państwowy Instytut Wydawniczy
Data wydania
1 stycznia 1997
Liczba stron
498
ISBN
8306025962
Kategoria
ewolucja, biologia ewolucyjna
Ocena czytelników
–
Brak ocen – bądź pierwszy
Jedna ocena z jednego urządzenia. Napisz recenzję

Recenzja redakcyjna · Jak oceniamy książki

„Ślepy zegarmistrz” z 1986 r. to druga głośna książka Richarda Dawkinsa po „Samolubnym genie”. Tytuł nawiązuje do argumentu teologa Williama Paleya z 1802 r.: zegarek znaleziony na wrzosowisku musiał mieć twórcę, więc oko też. Dawkins odpowiada, że zegarmistrzem jest dobór naturalny – ślepy, bo niczego nie planuje. Polski przekład Antoniego Hoffmana, paleontologa, wydał PIW w 1997 r.

O czym jest książka?

Główne zadanie książki to pokazać, jak z drobnych, losowych zmian i nielosowej selekcji powstają narządy tak złożone jak oko czy echolokacja nietoperzy. Dawkins wyjaśnia różnicę między selekcją jednoetapową (losowe trafienie całości naraz, praktycznie niemożliwe) a skumulowaną (każdy mały krok jest zachowywany), ilustrując to programem komputerowym, który z losowych liter dochodzi do zdania z Szekspira, i programem „biomorfów” wyewoluowanych na ekranie.

Dalsze rozdziały omawiają dobór płciowy, wyścigi zbrojeń między drapieżnikiem a ofiarą, pochodzenie życia, punktualizm i taksonomię. Dawkins polemizuje z lamarkizmem, z teorią równowag przerywanych w wersji przeciwstawiającej ją darwinizmowi i z kreacjonizmem, zawsze wracając do jednego argumentu: złożoność wymaga wyjaśnienia, a dobór naturalny jest jedynym znanym procesem, który ją wyjaśnia.

Czego się dowiesz z tej książki?

  • czym różni się selekcja skumulowana od jednoetapowej i dlaczego to klucz do zrozumienia ewolucji,
  • jak mogło powstać oko krok po kroku i dlaczego „połowa oka” jest lepsza niż żadne,
  • jak działa echolokacja nietoperzy jako przykład skomplikowanej adaptacji,
  • czym są ewolucyjne wyścigi zbrojeń,
  • dlaczego argument z projektu Paleya był dobry jak na swoje czasy, ale jest błędny.

Jak czytać tę książkę?

Najmocniejsze fragmenty to rozdziały o oku i o echolokacji nietoperzy: Dawkins prowadzi czytelnika przez fizykę dźwięku i optyki, a potem pokazuje, jak każde ulepszenie mogło przynieść przewagę w doborze. Równie dobre są wyliczenia prawdopodobieństwa, które obalają argument, że złożony narząd nie mógł powstać przypadkiem: autor przyznaje, że przypadkiem nie, ale dobór naturalny nie jest przypadkiem. Książka dobrze uzupełnia „Samolubny gen”, bo tamta opisuje, kto jest jednostką doboru, a ta – jak dobór tworzy złożoność.

Mocne strony

  • Klarowność. Dawkins w najlepszej formie: wyjaśnia trudne idee prostymi analogiami i eksperymentami myślowymi.
  • Przykłady z natury. Opisy echolokacji i ewolucji oka to jedne z najlepszych tekstów popularyzatorskich o biologii.
  • Przekład. Antoni Hoffman jako paleontolog dbał o precyzję terminologii.

Słabsze strony

  • Polemiki z epoki. Spory z lat 80. o punktualizm i taksonomię kladystyczną dziś interesują głównie historyków nauki.
  • Programy komputerowe. Opisy biomorfów na ówczesnych komputerach brzmią dziś archaicznie.
  • Dostępność. Wydanie PIW z 1997 r. jest trudno dostępne poza bibliotekami.

Dla kogo?

Dla uczniów przygotowujących się do matury z biologii (dział ewolucja), studentów i nauczycieli oraz każdego, kto chce zrozumieć, jak powstaje złożoność w przyrodzie.

Werdykt

4,3/5. Jedna z najważniejszych książek popularyzujących darwinizm. Wartość ponadczasowa, aktualność obniżona przez spory, które nauka już rozstrzygnęła lub odłożyła.

Przeczytaj też nasze recenzje

Powiązane artykuły na Biomist

Źródła

Oceń ten post
Sprawdź się przed maturą
Testy i zadania maturalne z odpowiedziami: Ewolucjonizm →
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x