„Życie na krawędzi” – Jim Al-Khalili i Johnjoe McFadden. Recenzja książki o biologii kwantowej
Życie na krawędzi. Era kwantowej biologii
Jim Al-Khalili, Johnjoe McFadden
ocena redakcji
- Rzetelność4
- Przystępność4
- Aktualność4
- Wartość dla czytelnika4
Werdykt: Fizyk i genetyk pytają, czy zjawiska kwantowe pomagają roślinom, enzymom i ptakom. Niezwykły temat, opowiedziany uczciwie, choć część hipotez wciąż jest sporna.
- Tytuł oryginału
- Life on the Edge: The Coming of Age of Quantum Biology
- Tłumaczenie
- Tomasz Krzysztoń
- Wydawnictwo
- Prószyński Media
- Data wydania
- 28 kwietnia 2016
- Liczba stron
- 365
- ISBN
- 9788380693265
- Kategoria
- biofizyka, biologia kwantowa
Jim Al-Khalili, fizyk teoretyk, i Johnjoe McFadden, genetyk molekularny, obaj z University of Surrey, napisali razem książkę o dziedzinie, która dopiero się kształtuje: biologii kwantowej. Oryginał ukazał się w 2014 r., polskie wydanie Prószyński Media w przekładzie Tomasza Krzysztonia – w 2016 r. Uwaga dla szukających w katalogach: poprawny ISBN polskiego wydania to 9788380693265.
O czym jest książka?
Autorzy stawiają pytanie: czy żywe organizmy wykorzystują zjawiska kwantowe, takie jak tunelowanie, superpozycja i splątanie, które zwykle obserwuje się w chłodnych, odizolowanych laboratoriach? Przykłady to tunelowanie protonów i elektronów w reakcjach enzymatycznych, przenoszenie energii w kompleksach fotosyntetycznych, które może korzystać z koherencji kwantowej, kompas magnetyczny rudzika oparty na parach rodników w kryptochromie, a także hipotezy kwantowego mechanizmu węchu i mutacji DNA.
Książka zaczyna się od przystępnego wykładu mechaniki kwantowej, a każdy biologiczny przykład jest przedstawiony z danymi doświadczalnymi i zastrzeżeniami. Autorzy kończą spekulacjami o roli kwantów w pochodzeniu życia i świadomości, wyraźnie oddzielając je od części lepiej udokumentowanej.
Czego się dowiesz z tej książki?
- czym są tunelowanie, superpozycja i splątanie kwantowe w prostym ujęciu,
- jak tunelowanie przyspiesza niektóre reakcje enzymatyczne,
- jaką rolę może odgrywać koherencja kwantowa w przekazywaniu energii w fotosyntezie,
- jak rudzik może „widzieć” pole magnetyczne Ziemi dzięki parom rodników,
- które hipotezy biologii kwantowej są dobrze udokumentowane, a które pozostają spekulacjami.
Jak czytać tę książkę?
Najlepiej udokumentowana część dotyczy enzymów: badania z ostatnich dekad pokazały, że w części reakcji enzymatycznych protony i elektrony pokonują barierę energetyczną przez tunelowanie, co wpływa na szybkość reakcji. Mniej pewne są rozdziały o fotosyntezie i węchu. Autorzy zaczynają każdy rozdział od biologicznej zagadki, a dopiero potem wprowadzają fizykę potrzebną do jej zrozumienia, co ułatwia lekturę osobom bez przygotowania matematycznego. Książka dobrze nadaje się na lekturę uzupełniającą do zajęć z biofizyki i chemii fizycznej.
Mocne strony
- Duet autorów. Fizyk i biolog uzupełniają się: kwanty są wyjaśnione porządnie, a przykłady biologiczne trafne.
- Uczciwość. Autorzy jasno zaznaczają, co jest dowiedzione, a co hipotezą.
- Świeży temat. Po polsku to wciąż jedna z niewielu książek o biologii kwantowej.
Słabsze strony
- Sporne przykłady. Rola koherencji w fotosyntezie po 2014 r. była intensywnie kwestionowana; część efektów okazała się słabsza.
- Spekulatywny koniec. Rozdziały o świadomości i pochodzeniu życia są dużo słabiej osadzone w danych.
- Nierówne tempo. Wykład mechaniki kwantowej bywa rozwlekły dla czytelników, którzy już ją znają.
Dla kogo?
Dla studentów biologii, chemii i fizyki, dla nauczycieli szukających przykładów łączących przedmioty i dla czytelników ciekawych, gdzie fizyka spotyka życie.
Werdykt
4,0/5. Dobra, rzetelna książka o pograniczu fizyki i biologii. Ocenę obniża głównie to, że część przykładów od czasu wydania stała się mniej pewna.
Przeczytaj też nasze recenzje
- „Pytanie o życie” (Lane)
- „Geniusz ptaków” (Ackerman)
- „Kwantechizm 2.0” (Dragan)
- Wszystkie recenzje i ranking książek →
Powiązane artykuły na Biomist
Źródła
- Lubimyczytac.pl – dane polskiego wydania.
- Opis bibliograficzny w katalogu Biblioteki Narodowej: Prószyński Media, Warszawa 2016, 365 stron, przekład Tomasz Krzysztoń; ISBN 9788380693265 (w serwisie lubimyczytac podany z błędną cyfrą kontrolną).