Przebieg ciąży
Prawidłowo ciąża trwa 40 tygodni, licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki. W położnictwie okres ciąży dzielony jest na tzw. trymestry. Są to 3 etapy różniące się zasadniczo objawami ciąży, stopniem nasilenia dolegliwości u ciężarnej, powikłaniami oraz stopniem rozwoju płodu.
I trymestr
Liczony jest o pierwszego dnia ostatniej miesiączki 12.-13. tydzień ciąży. Najbardziej widocznymi objawami są w tym czasie nudności, częstsze oddawanie moczu, zmęczenie, napięcie piersi i nieznaczne powiększenie brzucha. Często objawy te są oznakiem nie ciąży, lecz różnorodnych schorzeń. Stuprocentową pewność dają dopiero specjalistyczne badania lekarskie.
Przeciętnie waga w pierwszym trymestrze ciąży powinna wzrosnąć o 1,5-2,5kg.
Pod koniec trzeciego miesiąca dziecko ma około 6cm długości i waży około 15g.
II trymestr
Trwa od 13. Do 27. tygodnia ciąży. Jest często względnie komfortowym okresem dla ciężarnej kobiety, wówczas bowiem ma ona już za sobą dolegliwości pierwszego trymestru, uciążliwości zaś charakterystyczne dla ostatniego trymestru jeszcze się nie pojawiają.
Wyraźny dyskomfort może wynikać z rozrastania się macicy, powodującego rozciąganie i ucisk narządów znajdujących się w miednicy. Ruch płodu matka zaczyna odczuwać między 18. a 20. tygodniem ciąży.
Szansa przeżycia noworodków urodzonych pod koniec 2 trymestru wynosi 70-80%. Śmierć najczęściej jest spowodowana przez zespół zaburzeń oddychania w wyniku niedojrzałości płuc.
III trymestr
Trzeci trymestr ciąży trwa od 27. do 40. tygodnia ciąży. Ból w okolicy dolnej części pleców i nóg często spowodowany uciskiem mięśni i nerwów przez macice oraz główkę płodu (które w tym czasie wypełniają macicę).
Często spotykane uczucie ulgi jest spowodowane zmniejszeniem ucisku na organy wewnętrzne, np. na żołądek oraz przeponę.
Spadek aktywności ruchowej płodu jest zazwyczaj związany z rozmiarami dziecka i brakiem miejsca w macicy.
W ostatnich 4 tygodniach trwania ciąży średni tygodniowy przyrost masy ciała płodu wynosi 224g, a przeciętna masa ciała płodu w chwili porodu jest równa około 3300g.
Świetna ikonografia:
Ciąża w pigułce – najważniejsze pojęcia do matury
| Pojęcie | Znaczenie |
|---|---|
| Implantacja | zagnieżdżenie się blastocysty w błonie śluzowej macicy, ok. 6.–7. dnia po zapłodnieniu |
| Okres zarodkowy | do ok. 8. tygodnia od zapłodnienia – powstają zawiązki narządów (organogeneza) |
| Okres płodowy | od ok. 9. tygodnia do porodu – wzrost i dojrzewanie narządów |
| Łożysko | narząd łączący płód z organizmem matki; wymiana gazów, składników odżywczych i produktów przemiany materii; wydzielanie hormonów |
| Błony płodowe | owodnia (z płynem owodniowym), kosmówka, omocznia, pęcherzyk żółtkowy |
| Hormony ciąży | gonadotropina kosmówkowa (hCG), progesteron i estrogeny; podczas porodu – oksytocyna |
Poród – etapy
- okres rozwierania – regularne skurcze macicy i stopniowe rozwieranie szyjki macicy,
- okres wydalania – urodzenie dziecka,
- okres łożyskowy – wydalenie łożyska i błon płodowych.
Skurcze macicy nasila oksytocyna – to przykład dodatniego sprzężenia zwrotnego.
Zobacz też: Zapłodnienie i rozwój zarodka · Układ rozrodczy człowieka · Rozwój zarodkowy zwierząt · Biologia do matury – wszystkie działy
Artykuł uzupełniony w październiku 2026 r. – dodano podsumowanie i zestawienie pojęć; tekst autora bez zmian.
Testy i zadania maturalne z odpowiedziami: Układ rozrodczy →
Wszystkie notatki z biologii do matury: Biologia do matury – przewodnik po działach →
