Rakieta ILR-33 Bursztyn 2K poleciała z Ustki z ładunkiem klienta. Test łączności Thorium Space

0

Rakieta suborbitalna ILR-33 Bursztyn 2K wystartowała 12 listopada 2026 r. z Centralnego Poligonu Sił Powietrznych w Ustce i rozpędziła się do dwukrotnej prędkości dźwięku. Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa podała, że był to pierwszy lot tej rakiety poświęcony ładunkowi klienta: systemom łączności i śledzenia polskiej firmy Thorium Space.

Lot dla ładunku, a nie dla rekordu

Bursztyn jest znany głównie z lotu w Norwegii w 2024 r. Osiągnął wtedy pułap 101 km, czyli przekroczył umowną granicę kosmosu. Tym razem wysokość nie była celem. Instytut w komunikacie w ogóle jej nie podaje. Pisze za to, że profil lotu zmieniono pod potrzeby testowanych urządzeń.

Próbę wykonano w projekcie „SUBCOM – Satelitarny system teledetekcji oraz komunikacji suborbitalnych rakiet badawczych – FAZA II”. Liderem jest Thorium Space, a Instytut Lotnictwa dostarcza rakietę i ją obsługuje. Projekt dofinansowuje Narodowe Centrum Badań i Rozwoju z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki.

Co leciało na pokładzie

Thorium Space sprawdzało trzy rzeczy. Pierwsza to system lokalizacji członów rakiety, który ma pomóc odnaleźć je po locie. Druga to moduły nadawczo-odbiorcze z antenami typu wrap-around, czyli opasującymi kadłub. Taka antena utrzymuje łączność niezależnie od tego, jak rakieta obraca się wokół własnej osi. Trzecia to mobilna stacja naziemna z układem nadążnym, który sam obraca antenę za lecącym obiektem.

Według komunikatu moduł telemetryczny przez cały lot wymieniał dane ze stacją naziemną. Stacja utrzymała śledzenie rakiety, odbierała telemetrię i wysyłała telekomendy, czyli polecenia z ziemi. Równolegle działały algorytmy automatycznego śledzenia.

Inżynierowie instytutu musieli przebudować rakietę. Rozszerzyli awionikę o moduł obsługi ładunku użytecznego i dodatkowe układy nawigacyjne, wdrożyli nowy system telemetrii i wbudowali anteny w konstrukcję. Testowane podzespoły trafiły do kilku miejsc: do głowic silników pomocniczych, do głównego członu napędowego oraz do przedziałów awioniki i głowicy.

Mach 2 i wyrzutnia z kontenera

Dwukrotna prędkość dźwięku to przy ziemi około 680 m/s, czyli blisko 2450 km/h. Wyżej, w chłodniejszym powietrzu, ta sama liczba Macha oznacza mniejszą prędkość. Dla anten i elektroniki liczy się co innego: drgania, przeciążenia i szybko rosnąca odległość od stacji. Tych warunków nie da się w pełni odtworzyć w laboratorium.

„Dla nas najważniejsze jest sprawdzenie technologii w rzeczywistych warunkach lotu. Testy laboratoryjne są niezbędne, ale dopiero takie próby pozwalają ocenić, jak nasze rozwiązania działają w praktyce” – powiedział dr Piotr Mierzejewski, prezes Thorium Space, cytowany w komunikacie instytutu.

Rakieta wystartowała z wyrzutni WR-2, którą też zaprojektowano w Instytucie Lotnictwa. Na stanowisko startowe przyjechała w standardowym kontenerze morskim. Instytut podkreśla, że ułatwia to transport i chroni sprzęt przed pogodą. Przed startem urządzenia i przedziały rakiety przeszły testy funkcjonalne, środowiskowe, kwalifikacyjne i akceptacyjne.

Polski poligon, polski klient

Z Ustki latają też inne krajowe konstrukcje. Niedawno opisywaliśmy czwarty lot rakiety PERUN gdyńskiej firmy SpaceForest. Listopadowy start Bursztyna wyróżnia to, że ładunek zamówiło krajowe przedsiębiorstwo, a całość odbyła się na polskim poligonie.

„Jestem przekonany, że tą misją testową wspólnie z Thorium Space wykonaliśmy ważny krok w budowaniu krajowego ekosystemu technologii kosmicznych i rozwoju komercyjnych zastosowań polskich rakiet suborbitalnych” – ocenił dr hab. inż. Cezary Szczepański, dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa.

Docelowo SUBCOM ma łączyć rakiety suborbitalne ze stacjami naziemnymi i z satelitami. Po zakończeniu projektu rozwiązania Thorium Space mają się stać standardowym wyposażeniem kolejnych wersji rakiet instytutu.

Czego nie wiemy

Wszystkie informacje pochodzą od wykonawców próby. Komunikat mówi, że lot przebiegł zgodnie z planem, ale nie podaje pułapu, czasu lotu, zasięgu łącza ani ilości przesłanych danych. Nie ma w nim też słowa o tym, czy człony odnaleziono i w jakim stanie.

Listopadowa próba objęła łączność rakiety ze stacją naziemną. O teście łącza przez satelitę, które jest w nazwie projektu, komunikat nie wspomina. Instytut zapowiada analizę pracy poszczególnych modułów, poprawki algorytmu śledzenia i kolejne testy w locie. Dopiero liczby z tej analizy pokażą, na ile system nadaje się do sprzedaży. Na razie pewne jest tyle, że rakieta poleciała, a łącze z ziemią działało. O tym, co dzieje się z członami rakiet po starcie, pisaliśmy przy okazji przelotu członu chińskiej rakiety nad Polską.

Źródła i daty

  • Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa, komunikat „Rakieta ILR-33 BURSZTYN 2K po udanych próbach poligonowych. Technologie Thorium Space sprawdzone podczas lotu” (próba 12.11.2026) – ilot.lukasiewicz.gov.pl.
  • Nauka w Polsce (PAP), „Udany próbny lot rakiety ILR-33 BURSZTYN 2K”, 14.11.2026 – naukawpolsce.pl.
  • To relacja z próby technicznej, a nie z publikacji naukowej. Przeliczenie liczby Macha na km/h to wyliczenie redakcji dla prędkości dźwięku 340 m/s.

Zdjęcie wyróżniające: rakieta ILR-33 Bursztyn na wyrzutni podczas kampanii startowej na poligonie w Ustce we wrześniu 2018 r. – zdjęcie archiwalne wcześniejszej wersji rakiety, nie z opisanej próby. Fot. Błażej Marciniak, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; kadrowanie Biomist.

Oceń ten post
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x