„Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem” – Oliver Sacks. Recenzja
Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem
Oliver Sacks
ocena redakcji
- Rzetelność4
- Przystępność5
- Aktualność3
- Wartość dla czytelnika5
Werdykt: Dwadzieścia cztery opowieści o pacjentach neurologa, które uczą więcej o mózgu niż niejeden podręcznik. Klasyka, choć niektóre opisy czyta się dziś inaczej.
- Tytuł oryginału
- The Man Who Mistook His Wife for a Hat
- Tłumaczenie
- Barbara Lindenberg
- Wydawnictwo
- Zysk i S-ka
- Data wydania
- 2 stycznia 2009
- Liczba stron
- 304
- ISBN
- 9788375062717
- Kategoria
- neurologia, opowieści kliniczne
Oliver Sacks, brytyjski neurolog pracujący w Nowym Jorku, wydał ten zbiór w 1985 r. i z miejsca stał się jednym z najbardziej czytanych autorów piszących o mózgu. Polskie wydanie Zysk i S-ka w przekładzie Barbary Lindenberg ma około trzystu stron i zawiera dwadzieścia cztery historie pacjentów, którzy w wyniku choroby lub urazu stracili albo zyskali zdolności uważane za oczywiste.
O czym jest książka?
Tytułowy pacjent, profesor muzyki, przestał rozpoznawać twarze i przedmioty, choć dobrze widział: opisywał rękawiczkę jako „pojemnik z pięcioma wypustkami”, ale nie wiedział, co to jest. Sacks opisuje to jako agnozję wzrokową. Obok niego są pacjent z amnezją, który żyje w jednym dniu sprzed kilkudziesięciu lat, kobieta, która utraciła czucie własnego ciała (propriocepcję), pacjenci z zespołem Tourette’a, osoby z nadmiarem zdolności, jak bracia bliźniacy liczący liczby pierwsze, oraz pacjenci, u których padaczka wywoływała żywe wspomnienia muzyki z dzieciństwa.
Książka dzieli się na cztery części: Ubytki, Nadmiary, Przeniesienia i Świat prostaczków. Każda opowieść łączy opis kliniczny z refleksją o tym, co dana zdolność znaczy dla tożsamości człowieka. Sacks nie traktuje pacjentów jak przypadków, tylko jak ludzi, którzy znaleźli własne sposoby radzenia sobie z chorobą.
Czego się dowiesz z tej książki?
- czym są agnozja wzrokowa, prozopagnozja i amnezja następcza na przykładach pacjentów,
- jak działa propriocepcja, czyli czucie położenia własnego ciała, i co się dzieje, gdy zanika,
- jakie objawy ma zespół Tourette’a i dlaczego pacjenci różnie reagują na leki,
- jak padaczka skroniowa może wywoływać wspomnienia muzyczne,
- dlaczego uszkodzenie jednej okolicy mózgu odbiera konkretną zdolność, a pozostałe zostawia.
Jak czytać tę książkę?
Opowieści różnią się długością i tonem: jedne są krótkimi szkicami na kilka stron, inne rozbudowanymi studiami przypadku z przypisami i późniejszymi uzupełnieniami. Sacks wielokrotnie podkreśla, że neurologia jego czasów skupiała się na deficytach, a on chciał opisać także to, co pacjent zachował i jak przebudował swoje życie. Ten punkt widzenia, łączący obserwację kliniczną z biografią, wpłynął na całe pokolenie lekarzy i autorów. Polskie wydanie ma przystępny przekład, ale warto czytać je z otwartym atlasem mózgu, bo autor rzadko pokazuje, gdzie dokładnie leżą opisywane okolice.
Mocne strony
- Empatia i literacki talent. Sacks pisze jak dobry prozaik; historie zostają w pamięci na lata.
- Neurologia na konkretach. Każde pojęcie jest przypisane do człowieka, co ułatwia zrozumienie funkcji poszczególnych części mózgu.
- Inspiracja. Książka zachęciła pokolenia studentów do zajęcia się neurologią i neuropsychologią.
Słabsze strony
- Język epoki. Część określeń (zwłaszcza w części o „prostaczkach”) brzmi dziś przestarzale i niezręcznie.
- Anegdotyczność. To opisy pojedynczych przypadków, a nie badania; po latach niektóre interpretacje autora uważa się za zbyt literackie.
- Brak aktualizacji. Współczesne techniki obrazowania mózgu pojawiły się po napisaniu książki i nie są w niej omówione.
Dla kogo?
Dla uczniów i studentów zainteresowanych psychologią, medycyną i neurobiologią, dla nauczycieli biologii omawiających układ nerwowy i dla każdego, kto lubi dobrze opowiedziane historie prawdziwych ludzi.
Werdykt
4,4/5. Ponadczasowa jako literatura, nieco starsza jako nauka. To wciąż jedna z najlepszych książek na pierwsze spotkanie z neurologią.
Przeczytaj też nasze recenzje
- „Niezwykłe zmysły” (Yong)
- „Zachowuj się” (Sapolsky)
- „Nieśmiertelne życie Henrietty Lacks” (Skloot)
- Wszystkie recenzje i ranking książek →
Powiązane artykuły na Biomist
Źródła
- Lubimyczytac.pl – dane polskiego wydania.
- Opis bibliograficzny w katalogu Biblioteki Narodowej: Zysk i S-ka, Poznań, przekład Barbara Lindenberg.