„Pieśń komórek” – Siddhartha Mukherjee. Recenzja książki o biologii komórki
Pieśń komórek. Nowa epoka medycyny
Siddhartha Mukherjee
ocena redakcji
- Rzetelność5
- Przystępność4
- Aktualność5
- Wartość dla czytelnika4
Werdykt: Trzecia wielka książka Mukherjee: historia odkrycia komórki i terapii, które z niej wyrosły. Mniej spójna niż „Gen”, ale bardzo aktualna.
- Tytuł oryginału
- The Song of the Cell: An Exploration of Medicine and the New Human
- Tłumaczenie
- Jan Dzierzgowski
- Wydawnictwo
- Czarne
- Data wydania
- 20 listopada 2024
- Liczba stron
- 528
- ISBN
- 9788381919944
- Kategoria
- biologia komórki, historia medycyny
Siddhartha Mukherjee, onkolog z Columbia University i laureat Pulitzera za „Cesarza wszech chorób”, zamyka „Pieśnią komórek” trylogię o podstawach biologii i medycyny. Po raku i genie przyszła kolej na komórkę – najmniejszą jednostkę życia. Oryginał ukazał się w 2022 r., polskie wydanie Wydawnictwa Czarne w przekładzie Jana Dzierzgowskiego w listopadzie 2024 r.
O czym jest książka?
Pierwsza część to historia odkrycia komórki: Antonie van Leeuwenhoek i jego „zwierzątka” w kropli wody, Robert Hooke i komórki korka, Schleiden i Schwann, którzy uznali komórkę za podstawę budowy roślin i zwierząt, Rudolf Virchow i zasada, że każda komórka pochodzi od komórki. Mukherjee pokazuje, jak z tej zasady wyrosła patologia komórkowa i medycyna, która zaczęła szukać przyczyn chorób w zmianach na poziomie pojedynczych komórek.
Dalsze rozdziały opisują kolejne typy komórek i terapie z nimi związane. Jest tu historia zapłodnienia in vitro, przeszczepów szpiku kostnego, komórek układu odpornościowego i terapii CAR-T, w której limfocyty T pacjenta modyfikuje się genetycznie, żeby rozpoznawały komórki nowotworu. Autor opisuje neurony i stymulację mózgu w depresji, komórki beta trzustki i próby leczenia cukrzycy, a także pandemię COVID-19 jako lekcję o tym, jak wirus wykorzystuje maszynerię komórki. Wiele rozdziałów zaczyna się od historii konkretnego pacjenta.
Czego się dowiesz z tej książki?
- jak rozwijała się teoria komórkowa od XVII do XIX wieku,
- czym są komórki macierzyste i jak wykorzystuje się je w przeszczepach szpiku,
- jak działa terapia CAR-T i dlaczego bywa skuteczna w niektórych białaczkach,
- jak komórki układu odpornościowego rozpoznają obcy organizm,
- jakie wyzwania etyczne niesie inżynieria komórek, od in vitro po edycję zarodków.
Jak czytać tę książkę?
Książka jest zbiorem powiązanych esejów, a nie jedną opowieścią jak „Gen”, więc można czytać ją rozdziałami w dowolnej kolejności. Najmocniejsze są fragmenty historyczne i te, w których Mukherjee pisze jako lekarz, opisując pacjentów z białaczką i rozmowy o terapiach eksperymentalnych. Fragmenty o terapiach klinicznych to opis historii nauki, a nie wskazówki leczenia; aktualny stan wiedzy o konkretnych metodach trzeba sprawdzać u lekarza i w wytycznych. Dla ucznia przygotowującego się do matury przydatne są pierwsze rozdziały o budowie komórki i teorii komórkowej.
O autorze
Siddhartha Mukherjee (ur. 1970 w Nowym Delhi) studiował biologię na Uniwersytecie Stanforda, immunologię w Oksfordzie jako stypendysta Rhodesa i medycynę na Harvardzie. Jest hematologiem i onkologiem w Columbia University Medical Center, a w laboratorium bada komórki macierzyste i nowotwory krwi. Za „Cesarza wszech chorób” dostał w 2011 r. Nagrodę Pulitzera, a „Gen. Ukryta historia” trafił na listy bestsellerów w wielu krajach. Pisze też dla „New Yorkera”, głównie o medycynie i jej historii.
Mocne strony
- Historia nauki z ludzką twarzą. Odkrywcy komórki i twórcy terapii są opisani z ich ambicjami, pomyłkami i sporami.
- Aktualność. Książka obejmuje terapie komórkowe i pandemię COVID-19, czyli tematy, których brakuje w starszych pozycjach.
- Dobry przekład. Jan Dzierzgowski poradził sobie z terminologią biologiczną i medyczną, zachowując styl autora.
Słabsze strony
- Mniej spójna konstrukcja. Rozdziały o różnych typach komórek bywają luźno połączone i brakuje wyraźnej osi, którą miał „Gen”.
- Gęstość. Fragmenty o immunologii i terapiach genowych wymagają od czytelnika skupienia i podstaw biologii.
Dla kogo?
Dla studentów biologii, biotechnologii i medycyny, dla licealistów z rozszerzoną biologią, którzy chcą zobaczyć, do czego prowadzi wiedza o komórce, i dla czytelników poprzednich książek Mukherjee.
Werdykt
4,3/5. Bardzo dobra, aktualna książka o biologii komórki i medycynie, która z niej wyrosła. Nieco słabsza konstrukcyjnie od „Genu”, ale wciąż w ścisłej czołówce popularnonaukowej literatury biologicznej.
Przeczytaj też nasze recenzje
- „Gen. Ukryta historia” (Mukherjee)
- „Cesarz wszech chorób” (Mukherjee)
- „Nieśmiertelne życie Henrietty Lacks” (Skloot)
- Wszystkie recenzje i ranking książek →
Powiązane artykuły na Biomist
- ABC cytologii – komórka i teoria komórkowa
- Cytoszkielet – budowa i funkcje
- CRISPR-Cas9 – jak działa edycja genów
Źródła
- Lubimyczytac.pl – dane polskiego wydania.
- Opis bibliograficzny w katalogu Biblioteki Narodowej: Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2024, 527 stron, przekład Jan Dzierzgowski.