„Duchowe życie zwierząt” – Peter Wohlleben. Recenzja książki o emocjach zwierząt

0

Duchowe życie zwierząt

Peter Wohlleben

3,4/5
ocena redakcji
  • Rzetelność3
  • Przystępność5
  • Aktualność3
  • Wartość dla czytelnika3

Werdykt: Ciepłe opowieści leśnika o uczuciach zwierząt, które czyta się jednym tchem. Miejscami więcej w nich wiary niż danych – lepiej traktować je jako zachętę do dalszej lektury.

Tytuł oryginału
Das Seelenleben der Tiere
Tłumaczenie
Ewa Kochanowska
Wydawnictwo
Otwarte
Data wydania
10 kwietnia 2017
Liczba stron
256
ISBN
9788375154351
Kategoria
zoologia, etologia
Ocena czytelników
–
Brak ocen – bądź pierwszy
Jedna ocena z jednego urządzenia. Napisz recenzję

Recenzja redakcyjna · Jak oceniamy książki

Peter Wohlleben, niemiecki leśnik z Eifel, zdobył światową popularność „Sekretnym życiem drzew”. Rok później wydał „Duchowe życie zwierząt” – zbiór krótkich rozdziałów o tym, czy zwierzęta czują strach, wstyd, żal, miłość i radość. Polskie wydanie Wydawnictwa Otwarte z 2017 r. w przekładzie Ewy Kochanowskiej ma niecałe trzysta stron i kolorową okładkę w stylu poprzedniej książki.

O czym jest książka?

Wohlleben pisze z perspektywy człowieka, który codziennie spotyka zwierzęta w lesie i we własnym gospodarstwie. Opowiada o swoich kozach, koniach i świniach, o kruku, który zapamiętał twarz, o sarnach i dzikach widzianych w czasie obchodu. Do każdej obserwacji dobiera przykład z literatury naukowej: badania nad oksytocyną u psów, eksperymenty z poczuciem sprawiedliwości u małp, obserwacje żałoby u słoni, odczuwanie bólu przez ryby. Z tych kawałków buduje tezę, że zwierzęta mają bogate życie emocjonalne, podobne do naszego.

Książka jest podzielona na kilkadziesiąt krótkich rozdziałów, każdy z chwytliwym tytułem i jednym głównym pytaniem: czy wiewiórki zapominają, gdzie schowały orzechy, czy jelenie się wstydzą, czy owady czują ból. W tle pojawia się wątek etyczny. Autor pyta o hodowlę przemysłową, polowania i stosunek do zwierząt, które jemy. Nie formułuje wielkich postulatów, ale wyraźnie chce, żeby czytelnik po lekturze patrzył na zwierzęta inaczej.

Czego się dowiesz z tej książki?

  • jakie badania sugerują, że psy, kruki i świnie rozpoznają ludzi i pamiętają ich zachowanie,
  • czym jest antropomorfizacja i dlaczego biolodzy podchodzą do niej ostrożnie,
  • co wiadomo o odczuwaniu bólu przez ryby i owady,
  • jak zachowują się zwierzęta w grupie i jakie sygnały wysyłają sobie nawzajem,
  • jakie pytania etyczne stawia hodowla zwierząt gospodarskich.

Jak czytać tę książkę?

Tę książkę najlepiej czytać obok bardziej rygorystycznej pozycji, na przykład „Bystrego zwierzęcia” Fransa de Waala. Wohlleben często przeskakuje od anegdoty o własnej kozie do ogólnego wniosku o całym gatunku i rzadko pisze, jak mocne są przytaczane dowody. Krytycy z Niemiec, w tym część biologów i leśników, zarzucali mu nadmierne uczłowieczanie zwierząt i nieprecyzyjne cytowanie badań. Dla młodszego czytelnika to dobra okazja do ćwiczenia: przy każdym rozdziale warto zapytać, co jest obserwacją, a co interpretacją autora.

O autorze

Peter Wohlleben (ur. 1964) studiował leśnictwo i przez ponad dwadzieścia lat pracował w państwowej administracji leśnej w Nadrenii-Palatynacie. Później przejął zarządzanie lasem gminnym w Hümmel, gdzie zrezygnował z ciężkiego sprzętu i pestycydów oraz wprowadził leśne cmentarze i wycieczki dla turystów. Prowadzi też akademię leśną, która szkoli osoby zainteresowane ochroną lasów. Jego książki przetłumaczono na kilkadziesiąt języków, a „Sekretne życie drzew” zostało zekranizowane w formie filmu dokumentalnego.

Mocne strony

  • Przystępność. Krótkie rozdziały, prosty język i osobiste historie sprawiają, że książkę czyta się szybko, także młodzież.
  • Wrażliwość na zwierzęta. Autor zachęca do uważnej obserwacji przyrody i szacunku dla zwierząt hodowlanych i dzikich.
  • Ciekawe przykłady. Część przywołanych badań, m.in. o pamięci kruków i ptaków krukowatych, jest rzeczywiście dobrze udokumentowana.

Słabsze strony

  • Antropomorfizacja. Autor przypisuje zwierzętom ludzkie emocje szybciej, niż pozwalają na to dane.
  • Słabe źródła. Książka rzadko podaje dokładne odwołania, a część przykładów opiera się na pojedynczych badaniach lub relacjach prasowych.
  • Powtarzalność. Teza o podobieństwie zwierząt do ludzi wraca w każdym rozdziale w tej samej formie.

Dla kogo?

Dla miłośników przyrody, którzy szukają lekkiej lektury o zwierzętach, i dla młodszych czytelników jako wstęp do etologii. Osoby, które chcą wiedzieć, co naprawdę wiadomo o emocjach zwierząt, powinny sięgnąć raczej po de Waala lub Eda Yonga.

Werdykt

3,4/5. Sympatyczna i dobrze napisana książka, ale słabsza merytorycznie od „Sekretnego życia drzew”. Warto ją czytać krytycznie, jako zaproszenie do tematu, a nie jako przegląd wiedzy.

Przeczytaj też nasze recenzje

Powiązane artykuły na Biomist

Źródła

Oceń ten post
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x