„Hello world” – Hannah Fry. Recenzja książki o algorytmach, które decydują za ludzi
Hello world. Jak być człowiekiem w epoce maszyn
Hannah Fry
ocena redakcji
- Rzetelność4
- Przystępność5
- Aktualność3
- Wartość dla czytelnika4
Werdykt: Matematyczka pokazuje, jak algorytmy decydują o wyrokach, diagnozach i jeździe samochodem – jasno i bez paniki, choć książka powstała przed falą modeli językowych.
- Tytuł oryginału
- Hello World: How to Be Human in the Age of the Machine
- Tłumaczenie
- Sebastian Musielak
- Wydawnictwo
- Wydawnictwo Literackie
- Data wydania
- 30 stycznia 2019
- Liczba stron
- 308
- ISBN
- 9788308068199
- Kategoria
- technologia, matematyka, algorytmy
Hannah Fry, brytyjska matematyczka i popularyzatorka nauki, wydała „Hello World” w 2018 r. Polskie wydanie ukazało się w styczniu 2019 r. w Wydawnictwie Literackim, w przekładzie Sebastiana Musielaka. Książka opisuje algorytmy, które już teraz biorą udział w decyzjach o ludziach: kto dostanie kaucję, gdzie patrol policji pojedzie w nocy, czy na zdjęciu tkanki widać nowotwór, komu sklep pokaże jaką reklamę. Fry nie pisze ani hymnu na cześć maszyn, ani ostrzeżenia przed nimi. Pyta raczej, kiedy algorytm radzi sobie lepiej niż człowiek, kiedy gorzej i kto ma mieć ostatnie słowo. To lektura dla każdego, kto korzysta z nawigacji, wyszukiwarki i serwisów streamingowych, czyli praktycznie dla wszystkich.
O czym jest książka?
Rozdziały mają krótkie tytuły: władza, dane, sprawiedliwość, medycyna, samochody, przestępczość i sztuka. Na początku Fry przypomina mecz Garriego Kasparowa z komputerem Deep Blue z 1997 r. i to, jak na jego wynik wpłynęła psychologia zawodnika, obok mocy obliczeniowej maszyny. W części o danych opisuje sieć handlową, która z koszyka zakupów potrafiła wywnioskować, że klientka jest w ciąży. W rozdziale o sądach analizuje programy szacujące ryzyko powrotu do przestępstwa i spór o to, czy są stronnicze wobec czarnoskórych oskarżonych.
W medycynie pokazuje zarówno algorytmy rozpoznające zmiany w obrazach z mikroskopu, jak i przesadzone obietnice systemu Watson firmy IBM. W rozdziale o samochodach wraca do konkursu pojazdów autonomicznych DARPA z 2004 r., w którym żaden pojazd nie dojechał do mety, i pyta, jak maszyna ma wybierać w sytuacji bez dobrego wyjścia. Na końcu sprawdza, czy program może komponować muzykę, której słuchacze nie odróżnią od utworów Bacha.
Czego się dowiesz z tej książki?
- czym różni się algorytm oparty na regułach od algorytmu uczonego na danych i dlaczego ten drugi trudniej sprawdzić,
- dlaczego nie da się jednocześnie spełnić kilku matematycznych definicji sprawiedliwości, gdy grupy różnią się częstością zdarzeń,
- jak sędziowie bywają niekonsekwentni w podobnych sprawach i co z tego wynika dla oceny maszyn,
- czym są fałszywie dodatnie i fałszywie ujemne wyniki i dlaczego w diagnostyce oba rodzaje błędów mają swoją cenę,
- na czym polega nadmierne zaufanie do automatu i jak prowadzi ono do błędów, których człowiek sam by nie popełnił.
Jak czytać tę książkę?
Fry nie używa wzorów, a pojęcia statystyczne wyjaśnia na przykładach z sądu, szpitala czy sklepu. Książka powstała jednak w 2018 r., przed pojawieniem się dużych modeli językowych i generatorów obrazów. Nie ma w niej mowy o ChatGPT ani o współczesnych sporach o prawa autorskie do danych treningowych, a samochody autonomiczne jeżdżą dziś po kilku miastach w USA jako taksówki. Mimo to pytania, które stawia autorka, nadal pasują do nowych systemów, bo dotyczą danych, błędów i odpowiedzialności, a nie konkretnej technologii. Warto czytać „Hello world” jako podręcznik krytycznego myślenia o algorytmach, a nie przegląd najnowszych osiągnięć.
O autorze
Hannah Fry jest matematyczką. Przez lata pracowała w Centre for Advanced Spatial Analysis na University College London, gdzie badała wzorce ludzkich zachowań w miastach, m.in. rozprzestrzenianie się zamieszek. Prowadzi programy popularnonaukowe w BBC, a w 2019 r. wygłosiła bożonarodzeniowe wykłady Royal Institution. Wcześniej wydała „The Mathematics of Love” (2015).
Mocne strony
- Wyważenie. Fry pokazuje zarówno szkody wyrządzone przez źle zaprojektowane systemy, jak i sytuacje, w których algorytm jest bardziej sprawiedliwy niż zmęczony człowiek.
- Statystyka bez wzorów. Pojęcia takie jak czułość, swoistość czy kompromis między rodzajami błędów stają się zrozumiałe dzięki konkretnym sprawom.
- Lekkość. Krótkie rozdziały i humor autorki sprawiają, że książkę czyta się w dwa, trzy wieczory.
Słabsze strony
- Sprzed ery modeli językowych. Największa zmiana w dziedzinie od 2018 r. nie jest w książce opisana, co czytelnik szukający bieżącego obrazu sztucznej inteligencji odczuje od razu.
- Przykłady z USA i Wielkiej Brytanii. O europejskich regulacjach ochrony danych i o polskich przykładach nie ma prawie nic.
- Skrótowość. Każdy rozdział mógłby być osobną książką i w kilku miejscach wywód kończy się, zanim dojdzie do najciekawszego pytania.
Dla kogo?
Dla licealistów i studentów, którzy zastanawiają się, do czego w praktyce służy statystyka i informatyka. Dla nauczycieli matematyki szukających przykładów spoza podręcznika. Dla czytelników „Pułapek myślenia” Kahnemana, bo wiele przykładów Fry dotyczy tego samego problemu: kiedy zaufać intuicji, a kiedy regule.
Werdykt
4,0/5. Przystępność oceniamy na pełne pięć punktów: trudno o jaśniejsze wprowadzenie w to, jak algorytmy podejmują decyzje. Rzetelność i wartość dla czytelnika dostają po cztery. Aktualność tylko trzy, bo od 2018 r. sztuczna inteligencja zmieniła się bardzo szybko, a książka tego nie nadrabia.
Przeczytaj też nasze recenzje
- „Pułapki myślenia” (Kahneman)
- „Tajemnica Fermata” (Singh)
- „Świat opanowany przez demony” (Sagan)
- Wszystkie recenzje i ranking książek →
Powiązane artykuły na Biomist
- Robot z IChO PAN sam odkrył cztery reakcje. Sztuczna inteligencja w laboratorium
- Od biblioteki związków do leku – nowoczesne metody odkrywania substancji czynnych
Źródła
- Lubimyczytac.pl – dane polskiego wydania.
- Opis bibliograficzny w katalogu Biblioteki Narodowej: Wydawnictwo Literackie, Kraków 2019, wydanie pierwsze, 307, [4] stron, ilustracje, fotografie, przełożył Sebastian Musielak (tytuł oryginału z 2018 r.).