„Mikrobiom” – Ed Yong. Recenzja książki o bakteriach, które rządzą światem

0

Mikrobiom. Najmniejsze organizmy, które rządzą światem

Ed Yong

4,8/5
ocena redakcji
  • Rzetelność5
  • Przystępność5
  • Aktualność4
  • Wartość dla czytelnika5

Werdykt: Dziesięć rozdziałów o bakteriach, które budują narządy kałamarnic, karmią mszyce i mieszkają w ludzkim jelicie. Yong studzi obietnice probiotyków równie chętnie, jak opisuje odkrycia, i dlatego tej książce można ufać.

Tytuł oryginału
I Contain Multitudes: The Microbes Within Us and a Grander View of Life
Tłumaczenie
Magdalena Rabsztyn-Anioł
Wydawnictwo
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Data wydania
14 marca 2018
Liczba stron
366
ISBN
9788323343585
Kategoria
mikrobiologia, ekologia, biologia ewolucyjna
Ocena czytelników
–
Brak ocen – bądź pierwszy
Jedna ocena z jednego urządzenia. Napisz recenzję

Recenzja redakcyjna · Jak oceniamy książki

Ed Yong, brytyjski dziennikarz naukowy, wydał „I Contain Multitudes” w 2016 r., pięć lat przed Pulitzerem za teksty o pandemii. To jego pierwsza książka. Opisuje w niej drobnoustroje żyjące w ciałach zwierząt i na nich: od bakterii w jelicie człowieka po mikroby, bez których mszyca nie przeżyłaby na samym soku roślinnym. Polski przekład Magdaleny Rabsztyn-Anioł ukazał się w marcu 2018 r. w serii #nauka Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego i liczy 366 stron.

O czym jest książka?

Prolog rozgrywa się w zoo w San Diego. Mikrobiolog Rob Knight przeciera wacikiem pysk, łuski i łapy łuskowca o imieniu Baba, bo chce wiedzieć, jakie bakterie na nim mieszkają. Od tej sceny Yong przechodzi do historii: Antoni van Leeuwenhoek ogląda w XVII w. osad z własnych zębów, Pasteur i Koch przekonują świat, że mikroby wywołują choroby, a opinia o bakteriach jako wrogach trzyma się potem ponad sto lat.

Środkowe rozdziały pokazują, co drobnoustroje robią dla gospodarzy. Hawajska kałamarniczka Euprymna scolopes wpuszcza do specjalnego narządu wyłącznie bakterie Vibrio fischeri, a ich światło maskuje nocą jej cień. Bez nich narząd nie dojrzewa, co ustaliła Margaret McFall-Ngai. Wiciowce kołnierzykowe z pracowni Nicole King łączą się w kolonie dopiero po sygnale od bakterii. Końcówka dotyczy medycyny i inżynierii: przeszczepów mikrobioty jelitowej, mleka matki, komarów zakażanych bakterią Wolbachia i mikrobów w szpitalnych salach.

Czego się dowiesz z tej książki?

  • dlaczego popularna proporcja „dziesięć komórek bakterii na jedną ludzką” to stare szacowanie na oko i ile wynosi według nowszych rachunków,
  • po co w ludzkim mleku są oligosacharydy, których niemowlę nie trawi, i jak zespół z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis powiązał je z bakterią Bifidobacterium infantis,
  • jak Jeffrey Gordon hoduje myszy w jałowych izolatorach i co się dzieje, gdy dostaną mikrobiotę od otyłych i szczupłych bliźniąt,
  • czemu holenderskie badanie nad przeszczepem kału w nawracającym zakażeniu Clostridium difficile przerwano w 2013 r. przed czasem: wyniki były tak dobre, że odmawianie zabiegu grupie kontrolnej uznano za nieetyczne,
  • jak Scott O’Neill po latach nieudanych prób zakaził komary Aedes aegypti bakterią Wolbachia i w 2011 r. wypuścił je na przedmieściach Cairns, żeby ograniczyć przenoszenie dengi.

Mocne strony

  • Yong nie sprzedaje cudów. W rozdziale o chorobach wprost pisze, że większość efektownych wyników pochodzi z myszy, a „dysbioza” bywa etykietą przyklejaną do wszystkiego. O probiotykach z supermarketu ma zdanie chłodne i dobrze uzasadnione.
  • Całe królestwo zwierząt. Rurkoczułkowce z kominów hydrotermalnych, taszczyny, czyli osy hodujące bakterie w czułkach, pustynne gryzonie z rodzaju Neotoma jedzące trujący krzew kreozotowy. Dzięki nim widać, że symbioza to reguła, a jelito człowieka jest jednym z wielu przykładów.
  • Reporter był na miejscu. Autor odwiedza pracownie, rozmawia z badaczami, zagląda do izolatorów z myszami. Wiadomo, kto, na czym i co zmierzył.
  • Przypisy. Kilkadziesiąt stron odnośników do publikacji pozwala sprawdzić każdą większą tezę.

Słabsze strony

  • Stan wiedzy z 2016 r. Program z komarami i Wolbachia objął od tamtej pory kilkanaście krajów, a badania mikrobioty przeszły od opisywania składu do testów klinicznych. Tych rozdziałów trzeba szukać gdzie indziej.
  • Polski tytuł. Oryginał cytuje Walta Whitmana („zawieram mnogość”) i od razu mówi, że chodzi o wspólnotę organizmów. „Mikrobiom” brzmi jak tytuł poradnika o jelitach, którym ta książka nie jest.
  • Brak ilustracji. Katalog Biblioteki Narodowej nie odnotowuje w polskim wydaniu żadnych rycin. Przy kałamarniczce, rurkoczułkowcach i schematach symbiozy to duża strata.
  • Dużo nazwisk. W każdym rozdziale pojawia się kilkunastu badaczy. Po stu stronach trudno pamiętać, kto zajmował się mszycami, a kto koralowcami.

Dla kogo?

Dla studentów biologii, biotechnologii i kierunków medycznych, którzy na zajęciach z mikrobiologii poznają głównie patogeny. Dla nauczycieli szukających przykładów symbiozy innych niż porosty i bakterie brodawkowe. Dla każdego, kto czyta nagłówki o „bakteriach odpowiedzialnych za otyłość” i chce umieć je ocenić.

Werdykt

4,8/5. Piątki za rzetelność, przystępność i wartość dla czytelnika, czwórka za aktualność. Dziesięć lat po premierze część liczb wymaga odświeżenia, ale sposób myślenia o zwierzęciu jako gospodarzu całej społeczności mikrobów pozostaje aktualny.

Przeczytaj też nasze recenzje

Powiązane artykuły na Biomist

Źródła

  • Lubimyczytac.pl – dane polskiego wydania; opis bibliograficzny potwierdzony w katalogu Biblioteki Narodowej (ISBN 9788323343585, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018).
  • E. van Nood i in., „Duodenal infusion of donor feces for recurrent Clostridium difficile”, New England Journal of Medicine 368: 407–415 (2013), doi:10.1056/NEJMoa1205037 – holenderskie badanie opisane w rozdziale o przeszczepach mikrobioty.
  • A. A. Hoffmann i in., „Successful establishment of Wolbachia in Aedes populations to suppress dengue transmission”, Nature 476: 454–457 (2011), doi:10.1038/nature10356 – wypuszczenie komarów w Cairns.
  • R. Sender, S. Fuchs, R. Milo, „Revised estimates for the number of human and bacteria cells in the body”, PLOS Biology 14: e1002533 (2016), doi:10.1371/journal.pbio.1002533 – nowsze szacunki liczby komórek bakterii i człowieka.
Oceń ten post
Sprawdź się przed maturą
Testy i zadania maturalne z odpowiedziami: Bakterie →
Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
najstarszy
najnowszy oceniany
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x