Badanie Ogólne Moczu (BOM): Klucz do Zrozumienia Twojego Zdrowia

1 29

Badanie ogólne moczu (BOM) należy do podstawowych przesiewowych testów wykonywanych w laboratoriach klinicznych. Jest wykorzystywane w diagnozowaniu głownie chorób układu moczowego, a także innych narządów np. wątroby oraz chorób ogólnoustrojowych np. cukrzycy.

Badanie ogólne moczu jest powszechnie wykonywane ze względu na nieinwazyjne pobranie materiału do badania, prostotę i szybkość wykonania oraz niski koszt.

Mocz jest wydaliną, która zawiera zbędne produkty przemiany materii i niewielką liczbę elementów komórkowych, a jej skład zależy od:

• Czynności nerek i innych narządów (wątroby, trzustki)

• Przemian metabolicznych wewnątrzustrojowych

• Gospodarki wodno-elektrolitowej

• Równowagi kwasowo-zasadowej

Przygotowanie próbki do badania

Mocz do badania ogólnego oddajemy będąc na czczo, po odpoczynku nocnym, krótko po przebudzeniu i co najmniej 4 godzinach inkubacji moczu w pęcherzu. Należy dokładnie umyć wodą zewnętrzne narządy moczowo-płciowe, oddać pierwszą porcję moczu do toalety, wstrzymać strumień i kolejno środkową porcję moczu oddajemy do pojemnika, ostatnią natomiast do toalety. Tak pobraną próbkę należy jak najszybciej dostarczyć do laboratorium.

Na badanie ogólne moczu składa się:

-Badanie własności fizycznych

-Badanie własności chemicznych

-Badanie osadu moczu

Badanie własności fizycznych obejmuje ocenę barwy, przejrzystości, woni oraz ciężaru właściwego. Fizjologicznie mocz przyjmuje różne odcienie barwy żółtej w zależności od zagęszczenia moczu, jest klarowny i ma swoistą woń, która nie jest mocno wyczuwana w świeżej próbce. Barwa moczu warunkowana jest obecnością barwnika- urochromu.

Własności fizyczne moczu
BarwaPrzejrzystośćWoń
Mocz prawidłowyRóżne odcienie barwy żółtejKlarownySwoista-słabo wyczuwana w świeżej próbce
Wybrane zmiany w stanach patologicznych-Czerwony (hemoglobina, buraczki),-Brązowy (hemoglobina), -Zielononiebieski (błękit metylenowy)Mętny (obecność w moczu np. dużej liczby komórek, bakterii, drożdży, kryształów)-Cuchnący (zakażenie dróg moczowych)-Słodki,owocowy (Obecność ciał ketonowych)-Zapach mysi(fenyloketonuria)

Do badania własności chemicznych moczu oraz ciężaru właściwego wykorzystuje się paski testowe. Są one wykonane z tworzywa sztucznego, na którym umieszczone są pola wskaźnikowe. Pola nasączone są odczynnikami wchodzącymi w reakcje chemiczne z określonymi składnikami moczu, efektem których jest zmiana barwy pola reakcyjnego. Odczytu reakcji można dokonać wizualnie poprzez porównanie ze skalą barwną lub poprzez odczyt automatyczny.

Własności chemiczne moczu
ParametrMocz prawidłowyWybrane zmiany w stanach patologicznych
Odczyn pHOk. 6 (od 4,5 do 8,0)Kwaśny- dieta białkowa, cukrzycowa kwasica ketonowa, zakażanie dróg moczowych przez bakterieZasadowy- dieta wegetariańska, wymioty, hiperwentylacja
Białko (proteinuria)Nie stwierdza sięObecne- choroby nerek, szpiczak mnogi
Glukoza (glukozuria)Nie stwierdza sięObecna- cukrzyca, uszkodzenie kanalików nerkowych
Związki ketonoweNie stwierdza się Obecne- wysiłek, cukrzyca, głodzenie, gorączka
BilirubinaNie stwierdza się Choroby wątroby
UrobilinogenObecnyPodwyższony- choroby wątroby, żółtaczka  hemolityczna
AzotynyNie stwierdza się Obecne- zakażenie dróg moczowych

Mikroskopowe badanie osadu moczu

Bezwzględnym wskazaniem do wykonania badania osadu moczu jest dodatni wynik w badaniu paskiem testowym na obecność erytrocytów, leukocytów, azotynów i białka, a także zmętnienie lub patologiczna barwa próbki. 

W moczu fizjologicznym w  mikroskopowym badaniu osadu dopuszcza się występowanie pojedynczych erytrocytów (0-2), leukocytów (0-5), komórek nabłonka oraz bezpostaciowego osadu mineralnego.

Wzrost ilości składników komórkowych oraz obecność w moczu określonych struktur (np. wałeczków, nabłonków nerkowych) jest wskaźnikiem określonych schorzeń narządowych, a badanie osadu pozwala na ich wykrycie. I tak np. nabłonki nerkowe występuję m.in. w odmiedniczkowym zapaleniu nerek,  erytrocyty świeże w kamicy moczowej, chorobach gruczołu krokowego, wałeczki ziarniste w ostrych i przewlekłych chorobach nerek. 

Witamina C  jednym z parametrów ocenianych na paskach testowych

Witamina C jest suplementowana przez znaczną cześć społeczeństwa, z organizmu jest usuwana jest przez nerki wraz z moczem. Obecność kwasu askorbinowego w moczu może wpływać na oznaczenie niektórych parametrów na pasku testowym, prowadząc do otrzymania wyników fałszywie ujemnych.

Zaleca się odstawienie witaminy C minimum 10h przed oddaniem moczu do badania !

mgr Patrycja Leyk, Diagnosta Laboratoryjny

Bibliografia:

Diagnostyka Laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej- Aldona Dembińska-Kieć

Nefrologia i leczenie nerkozastępcze. Praktyczny przewodnik- pod redakcją       B. Rutkowskiego

Diagnostyka Laboratoryjna moczu i inncy płynów ustrojowych- Nancy A. Brunzel

5/5 - (3 votes)
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

1 Komentarz
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments
Karol

Polecam ten tekst oraz inne na tej stronie!!!

1
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x