Gazometria – kiedy wykonujemy, czym jest to badanie

0 19

Gazometria jest badaniem służącym do oceny wydolności oddechowej. Zawiera zapis prężności gazów oraz stan gospodarki kwasowo-zasadowej. Wykrywa niewydolność oddechową oraz monitoruje jej leczenie. Poza chorobami oddechowymi, posłuży również do zdiagnozowania chorób metabolicznych, które wpływają na gospodarkę kwasowo-zasadową. Gazometria jest podstawowym badaniem na SORze oraz OIOMie. Istotne jest również jej oznaczenie przy planowanej przewlekłej terapii tlenowej. 

Samo badanie polega na pobraniu krwi z tętnicy, naczyń włosowatych, rzadziej z żyły. Pobrana jest do odpowiedniej heparynizowanej strzykawki bądź kapilary. Ważne jest żeby po pobraniu próbka nie miała kontaktu z powietrzem, była odpowiednio przed kontaktem z nim zabezpieczona. 

Sama gazometria obejmuje badanie takich parametrów jak pH, prężności tlenu i dwutlenku węgla. Całe badanie obejmuje takie parametry :

  • pH – ujemny logarytm dziesiętny ze stężenia jonów wodorowych 
  • pCO2 – ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla
  • PaCO2 – ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla w krwi tętniczej
  • HCO3-akt – stężenie wodorowęglanów w osoczu
  • HCO3-std – standaryzowane stężenie wodorowęglanów(zawartość wodorowęglanów w osoczu krwi wysycanej w temperaturze 38 °C mieszanką gazową o PaCO2 40 mm Hg, wzbogaconą tlenem do całkowitego wysycenia hemoglobiny) 
  • BE – nadmiar zasad lub niedobór (różnica między należnym a aktualnym stężeniem zasad buforowych we krwi)
  • pO2 – ciśnienie parcjalne tlenu 
  • PaO2 – ciśnienie parcjalne tlenu we krwi tętniczej
  • ctCO2 – całkowita zawartość dwutlenku węgla w osoczu
  • SO2 – wysyceni hemoglobiny tlenem każdej krwi
  • SaO2 – saturacja, czyli wysycenie hemoglobiny tlenem krwi tętniczek

Badanie to wykonuje się przy podejrzeniu niewydolności oddechowej, chorób metabolicznych wpływających na gospodarkę kwasowo-zasadową. O niewydolności oddechowej mówimy, kiedy mam stan, w którym zaburzenia funkcjonowania układu oddechowego nie pozwalają na dostateczną wymianę gazową w płucach i prowadzi to do hipoksji, czyli obniżenia we krwi ciśnienia parcjalnego tlenu, lub do hiperkani, czyli podwyższenia ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla. Badanie to wykonujemy u osób z wymiotami, nadmierną biegunką, po urazach, zatruciach, w chorobach nerek i wątroby, ciężkimi infekcjami i dusznościami. 

Badanie polega na nakłuciu tętnicy udowej bądź przedramiennej cienką igłą i pobraniu porcji krwi do odpowiedniej strzykawki zawierającej heparynę. W warunkach przygodnych gazometrię pobieramy z nakłucia opuszka palca do specjalnej kapilary i natychmiastowo wykonujemy badanie. 

Zakresy wartości referencyjnych gazometrii i gospodarki kwasowo-zasadowej.

pH7,35 – 7,45
PCO232-45 mm Hg
PaCO245-47 mm Hg
HCO321-21 mmol/l
BE-2,3 – +2,3 mEq/l
PaO275-100 mm Hg
PO235-40 mm Hg
SaO295-98 %

Najistotniejsza w gazometrii jest prężność gazów. Ciśnienie parcjalne tlenu poniżej 60 mm Hg jest już kwalifikowane do tlenoterapii. Gdy pacjent ma zdiagnozowaną niewydolność, ale jest ustabilizowany, a jego ciśnienie nie jest poniżej 55 mg Hg, tlenoterapii on nie wymaga, dopiero, gdy ma współistniejące nadciśnienie tętnicze w tętnicy płucnej bądź niewydolność prawej komory serca. Kolejnym istotnym parametrem jest ciśnienie parcjalne dwutlenku węgla. Jego zmniejszenie świadczy o hiperwentylacji. Jest to naturalna swego rodzaju obrona organizmu. Stara się on wyrównać zapotrzebowanie na tlen i zwiększa częstotliwość oddechów i je pogłębiać a tym samym zmniejsza ilość dwutlenku węgla w organizmie. W takiej sytuacji może dojść do zwiększenia ciśnienia parcjalnego dwutlenku węgla w organizmie. Stan ten jest dla organizmu niebezpieczny. Obserwuje się go przy zaostrzeniu przebiegu POChP.

Kolejną ważną informacją jest stan gospodarki kwasowo-zasadowej. Gospodarka ta jest w równowadze, gdy pH krwi mieści się w przedziale 7,035-7,045. Minimalne odchylenia od normy uruchamiają mechanizmy kompensacyjne. Biorą w nim udział płuca i nerki. Gdy u pacjenta dostrzegamy pH poniżej wartości referencyjnych mamy do czynienia z kwasicą. Sytuacja odwrotna, gdy pH krwi rośnie ponad normę, mówimy o zasadowicy. 

Zaburzenia możemy podzielić na:

  • Oddechowe – gdy zmiana stężenie jonów [H+ ] jest uwarunkowane pierwotną zmianą pCO2:
    • Kwasica oddechowa – wzrasta CO2 i [H+], spada pH krwi
    • Zasadowica oddechowa – spada CO2 i [H+], rośnie pH krwi
  • Nieoddechowe – gdy zmiana stężenia [H+] jest uwarunkowana pierwotną zmianą HCO3 – 
    • Kwasica nieoddechowa – wzrasta [H+ ], spada pH i HCO3 
    • Zasadowica nieoddechowa – spada [H+] , rośnie pH i HCO3
  • Mieszane 

Autorzy: Mgr Klaudia Put, mgr Daria Zarzycka

Bibliografia:

  1. Hennessey I. A. M., Japp A. G. Gazometria krwi tętniczej. Edra Urban & Partner, Wrocław 2016.
  2. Jeremiasz Tomaszewki: Diagnostyka laboratoryjna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2001
  3. Pramod S., Gunchan P., Sandeep P. Interpretation of arterial blood gas. Indian J Crit Care Med. 2010
  4. Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie, tom I. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005
  5. Gajewski P. Interna Szczeklika – Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna, Kraków 2017
Oceń ten post
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x