parzydełkowce – krótka notatka z ilustracjami

Są one organizmami wodnymi oraz rozróżniamy 2 formy życiowe:

a) polip – forma osiadła

b) meduza – forma wolno żyjąca zdolna do samodzielnego ruchu

– workowaty kształt

– otwór gębowy, jama astralna (chłonąca – trawiąca)

– ciało zbudowane z 2 warstw komórek (stadium gastruli):

1) zewnętrzna EKTODERMA

– komórki nabłonkowo-mięśniowe (dwojaki charakter, kurczliwe wypustki)

– komórki nabłonkowo-nerwowe (wypustki rozgałęzione, zdolne do przewodzenia bodźców)

komórki parzydełkowe (tylko u jamochłonów!) (wewnątrz pęcherzyk wypełniony jest płynem paraliżującym, znajduje się zwinięta spiralnie drożna nić, przy dotknięciu pęcherzyk kurczy się, powstaje ciśnienie, spirala wystrzela, wbija się do ciała i wtłacza płyn)

– komórki interstycjalne (wszystkomogące) mogą się przekształcać w inne komórki (właściwości embrionalne)

2) wewnętrzna ENDODERMA

– komórki nabłonkowo-mięśniowe

– komórki gruczołowe wydzielają enzymy trawienne do jamy gastralnej

– mogą posiadać wić (ciągły ruch wody w jamie gastralnej)

– komórki interstycjalne

3) Między ektodermą i endodermą jest mezoglea – to nie jest warstwa komórek!

Czynności życiowe jamochłonów

1. odżywianie

– tylko cudzożywnie

– drapieżniki

– najwięcej pęcherzyków jest na czułkach, ramiona

– paraliżuje za pomocą czułków, wprowadza do jamy gastralnej

– w jamie gastralnej zachodzą 2 typy trawienia: a) zewnątrzkomórkowe – zachodzi w jamie gastralnej poprzez enzymy uwalniane przez komórki gruczołowe b) wewnątrzkomórkowe – na drodze fago- i pinocytozy w komórkach endodermy

– usuwają resztki przez otwór gębowy, brak odbyty – bardzo niekorzystne

2. oddychanie

– tlenowo – pobierają rozpuszczony tlen w wodzie całą powierzchnią ciała

Jamochłony nie mają układu krążenia. Transport odbywa się wraz z wodą w jamie gastralnej.

3. wydalanie

Brak struktur, usuwane wraz z wodą przez otwór gębowy.

4. ruch

U polipa 2 typy ruchów: 1) koziołkujący, 2) pełzający

U meduzy ruch odrzutowy – wyrzucając wodę przy skurczu parasola

5. pobudliwość (reagowanie na bodźce)

– komórki nabłonkowe-nerwowe tworzą sieć nerwową

– reaguje na bodźce (wszystko albo nic) jak się dotknie polipa to on się kurczy, a zarazem traci dużo energii, u meduzy są komórki zmysłowe

6. rozmnażanie

a) bezpłciowo (polipy i meduzy, ale raczej polipy z reguły)

– pączkowanie

– fragmentacja

– strobilizacja (podziały poprzeczne polipa)

b) płciowo (polipy i meduzy, ale raczej meduzy z reguły)

gamety powstają z komórek interstycjalnych (polipy), meduzy posiadają gonady (narządy rozrodcze).

U jamochłonów występuje przemiana pokoleń

Bezpłciowe pokolenie – polip, płciowe pokolenie – meduza (rozdzielnopłciowe, obupłciowe)

Rys. Aneta Skawińska

 

Porównanie meduzy i polipa

Cecha

Meduza

Polip

Forma

Pływająca

Osiadła

Kształt

Rozgałęziona jama

Worek

Ilość warstw komórek

2

2

Występowanie bezpostaciowej mezoglei

Tak

Tak

Położenie otworu gębowego

Od spodniej strony

Od górnej strony

Narządy zmysłów

Tak (ciałka brzeżne)

Nie

Ektoderma

Spora, gruba

Cienka

Rozmieszczenie czułek

Na brzegu dzwonu

Na górnej stronie

Typy ruchu

Odrzutowy

Koziołkujący, pełzający

Odżywianie

Cudzożywne

Cudzożywne

Oddychanie

Tlenowe

Tlenowe

Układ krążenia

Brak

Brak

Wydalanie

Przez otwór gębowy

Przez otwór gębowy

Pobudliwość

Tak

Tak

Rozmnażanie

Głównie płciowo

Głównie bezpłciowo

Rodzaj pokolenia

Płciowe

Bezpłciowe

Tab. Aneta Skawińska

Przegląd wybranych parzydełkowców

Stułbiopławy

– niewielkie polipy bez przegród w jamie gastralnej

– często tworzą kolonie

– wyróżniamy polipy odżywcze, ochronne i rozrodcze

– przedstawiciele: żeglarz portugalski, stułbia pospolita

Krążkopławy

– nieliczna grupa meduz

– dobrze rozwinięty układ nerwowy

– polipy pojedyncze

– żyją zagrzebane w piasku na dnie morza

– przedstawiciele: chełbia modra

Koralowce

– morskie polipy (bez meduz)

– jama gastralna podzielona licznymi przegrodami

– rozmnażanie płciowe, bezpłciowe

– tworzą kolonie

a) korale sześciopromienne:

– liczba przegród i czułków to wielokrotność liczby sześć

b) korale ośmiopromienne

– 8 przegród i 8 czułków

Kostkomeduzy

– posiadają dzwony o sześciennym kształcie

– najlepiej rozwinięty układ nerwowy

– potrafią pływać, polować na ryby

– przedstawiciel: tripedalia

 

Print Friendly, PDF & Email

Kategorie: Biologia,Parzydełkowce,Świat zwierząt

Tagi: ,,,

Pozostaw odpowiedź