Odchylenia od klasycznego schematu podczas oznaczania grup krwi w układzie ABO

1 48

Oznaczając grupę krwi w układzie ABO oczekujemy, że uzyskamy wyniki zgodne z regułą
Landsteinera, zgodnie z którą jeśli na krwinkach występuje antygen A i/lub B to w osoczu nie ma
przeciwciał skierowanych do tego antygenu.

Grupa krwi 0: brak antygenów, przeciwciała anty-A i anty-B

Grupa krwi A: antygen A, przeciwciała anty-B

Grupa krwi B: antygen B, przeciwciała anty-A

Grupa krwi AB: antygeny A i B, brak przeciwciał

Zdarzają się jednak badania, w których otrzymujemy reakcje odbiegające od klasycznego schematu
oznaczania grupy krwi w układzie ABO i należy podjąć kroki pozwalające wyjaśnić powstałe
rozbieżności.

Przyczyny odchyleń od klasycznego schematu oznaczania grup krwi możemy podzielić na dwie kategorie:

  • błędy techniczne
  • nietypowe właściwości badanych krwinek i /lub osocza

Wśród błędów natury technicznej możemy wymienić:

  1. niewykonanie kontroli zestawu do oznaczania grup krwi układu ABO (kontrola aktywności i
    swoistości, terminów przydatności odczynników),
  2. zanieczyszczenia odczynników , badanych próbek, pipety, probówek lub kart do oznaczania
    grupy krwi,
  3. niewłaściwa proporcja odczynnik/krwinki,
  4. niedokładne wymieszanie mieszaniny reakcyjnej,
  5. nie dodanie odczynnika lub osocza ,
  6. niedotrzymanie czasu inkubacji, warunków wirowania
  7. opóźnienie odczytania wyniku ( wysychanie mieszaniny).

Nietypowe właściwości badanych krwinek i/lub osocza:

  1. obniżenie poziomu alloaglutynin ABO lub ich brak
    brak oczekiwanej reakcji osocza z krwinkami wzorcowymi może wskazywać na niski poziom
    tych naturalnych regularnych przeciwciał. Jest to stan fizjologiczny noworodków i niemowląt,
    patologicznie w hipo- lub agammmaglobulinemiach.
  2. słabe odmiany antygenu A i/lub B
    W reakcjach obserwujemy znaczne osłabienie, brak reakcji badanych krwinek z odczynnikiem
    anty-A i/lub anty-B lub obraz dwóch populacji (czyli jednoczesna obecność aglutynatów oraz
    krwinek niezwiązanych z odczynnikiem)
  3. obecność dwóch populacji krwinek czerwonych
    W wyniku reakcji krwinek badanych z odczynnikiem otrzymujemy obraz aglutynatów na tle
    jednorodnej zawiesiny krwinek. Zjawisko to może występować w przypadku obecności
    słabych odmian antygenów, depresji antygenu w przebiegu chorób rozrostowych układu
    krwiotwórczego, po przetoczeniu krwinek innej grupy (np. osobie grupy A krwinek grupy O;
    jest to zjawisko przemijające), po przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych od dawcy o innej grupie krwi (zjawisko przemijające), chimeryzm u bliźniąt dwujajowych (zjawisko trwałe), w zaburzeniach procesu zapłodnienia (dispermia – zjawisko trwałe).
  4. obecność hemolizyn
    Jeśli badamy świeżo pobraną próbkę krwi zamiast aglutynacji krwinek wzorcowych może
    pojawić się hemoliza. Hemoliza traktowana jest na równi z aglutynacją i oznacza dodatni
    wynik reakcji. Żeby uniknąć błędów w interpretacji należy rozcieńczyć badaną surowicę
    roztworem NaCl w stosunku 1:9 i powtórzyć badanie z krwinkami wzorcowymi.
  5. rulonizacja krwinek
    Polega na tworzeniu agregatów krwinek przypominających aglutynaty, jednak agregaty te w
    przeciwieństwie do aglutynatów rozpadają się na szkiełku podstawowym po dodaniu
    ciepłego roztworu soli fizjologicznej. Pod mikroskopem możemy obserwować krwinki ułożone
    w stosy.
    Stan ten nie występuję u osób zdrowych, może pojawiać się u pacjentów z zaburzeniami
    osocza (choroby nowotworowe, makroglobulinemia, ciężkie oparzenia) lub po podaniu
    wysokocząsteczkowego dekstranu lub środków cieniujących do badań radiologicznych.
  6. autoaglutynacja
    Zjawisko to występuje gdy surowica aglutynuje wszystkie rodzaje krwinek wzorcowych oraz
    krwinki własne. Przyczyną tego stanu jest występowanie w surowicy pacjenta autoprzeciwciał
    typu zimnego i/lub ciepłego, na przykład w chorobie zimnych aglutynin czy
    autoimmunologicznej niedokrwistości hemolitycznej.
  7. obecność nieregularnych alloprzeciwciał
    Jeśli wykluczymy obecność autoprzeciwciał nieoczekiwana aglutynacja krwinek wzorcowych
    może świadczyć o obecności w surowicy naturalnych nieregularnych przeciwciał, które
    reagują w temperaturze pokojowej. Możemy wśród nich wyróżnić przeciwciała anty-P1, anty-
    M, anty-H, anty-N, anty-Lea, anty-Leb. rzadko spotyka się również kompletne przeciwciała
    odpornościowe (np. z układu Rh).

Autorzy: mgr Aleksandra Maguza, diagnosta laboratoryjny oraz mgr Katarzyna Chojnacka, diagnosta laboratoryjny

Piśmiennictwo:

  1. Immunologia krwinek czerwonych – Grupy krwi; Jadwiga Fabijańska-Mitek
  2. Immunologia transfuzjologiczna krwinek czerwonych. Obowiązujący zakres badań wykonywanych
    u krwiodawców, chorych i kobiet ciężarnych; Bogumiła Michalewska, Halina Seyfried,
    Grażyna Kuśnierz-Alejska, Magdalena Łętowska; Journal of Transfusion Medicine 2009, tom 2, nr 4,
    175–242
  3. Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997r. o publicznej służbie krwi (z późniejszymi zmianami- Dz. U. z 2014, 2019, 2020, 2021)
  4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 października 2017r. w sprawie leczenia krwią i jej składnikami w podmiotach leczniczych wykonujących działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne (z późniejszymi zmianami- Dz. U. z 2017, 2019, 2020, 2021)
  5. Obwieszczenie Ministra zdrowia z dnia 9 czerwca 2017r. w sprawie wymagań dobrej praktyki pobierania krwi i jej składników, badania, preparatyki, przechowywania, wydawania i transportu dla jednostek organizacyjnych publicznej służby krwi (z późniejszymi zmianami- Dz. U. z 2017, 2018, 2019, 2020, 2021)
  6. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 18 marca 2020r. w sprawie wymagań dobrej praktyki przechowywania i wydawania krwi i jej składników dla banków krwi oraz badań z zakresu immunologii transfuzjologicznej wykonywanych w zakładach leczniczych podmiotów leczniczych innych niż regionalne centra, Wojskowe Centrum lub Centrum MSWiA- Dz. U. z 2020
Oceń ten post
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

1 Komentarz
najstarszy
najnowszy oceniany
Inline Feedbacks
View all comments
Daria

Intrygujący artykuł na blogu, który rzuca światło na odchylenia od klasycznego schematu oznaczania grup krwi w układzie ABO.

1
0
Masz przemyślenia? Napisz komentarz!x